ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ನಡುವೆ ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿ ಡಾ.ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಇಹಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 5ನೇ ತಾರೀಖು ರಾತ್ರಿ ಬಹಳ ಹೊತ್ತಿನವರೆಗೆ ಓದು ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿದ್ದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದಿದ್ದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 6ರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನೋಡಿದಾಗ ಅವರು ನಾಲ್ಕಾರು ಗಂಟೆಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಈ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮಹಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಣ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ನಂಬಲಸಾಧ್ಯವಾದ ಪುಸ್ತಕ ವ್ಯಾಮೋಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರವರು ನಿಧನರಾಗುವ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿಯ (1956 ಡಿಸೆಂಬರ್ 5ರ ರಾತ್ರಿ) ನೈಜ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರವರಿಗೆ 17 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ನಾನಕ್ಚಂದ್ ರತ್ತು ಹೀಗೆ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಡಿಸೆಂಬರ್ 5ನೇ ತಾರೀಖು ಅವರು ಇಡೀ ದಿನ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರು, ರಾತ್ರಿ 10 ಗಂಟೆಯ ವೇಳೆಗೆ ತುಂಬಾ ಬಳಲಿದ್ದರು. ಕೆಲಸದಾಳು ಸುಧಾಮ ಹಲವಾರು ಸಾರಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಕರೆದಿದ್ದನು.

ಆದರೂ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಊಟಕ್ಕೆ ಹೋಗದೆ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನರಾಗಿದ್ದರು. ಕೊನೆಗೂ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಬಲವಂತದಿಂದಾಗಿ ಒಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ (ಅಧ್ಯಯನ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದಲೂ ಸಹ) ಸುಮಾರು ರಾತ್ರಿ 10.15ರ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನದ ಕೊಠಡಿಯಿಂದ ಎದ್ದು ಊಟದ ಕೋಣೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು. ಡೈನಿಂಗ್ ರೂಂಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ತಮ್ಮ ಬಹತ್ತಾದ ಲೈಬ್ರರಿಯು ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಮೈನ್ ಹಾಲ್ನಲ್ಲಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಕೈಯನ್ನು ನನ್ನ ಭುಜದ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಊರುಗೋಲನ್ನಿಡಿದು, ಪುಸ್ತಕಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿದ್ದ ತಮ್ಮ ದೊಡ್ಡ ಟೇಬಲ್ನೆಡೆಗೆ ನಡೆದು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಕುರ್ಚಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡರು.ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು.

ತಮ್ಮ ಫೌಂಟನ್ ಪೆನ್ ಹೊರತೆಗೆದು ಕೆಲವು ಹಾಳೆಗಳಿಗೆ ಹುಡುಕಾಡಿದರು. ಕೆಲಸದಾಳು ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಬಂದ. ಅವರು ಕುರ್ಚಿಯಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದು ಮುಂದೆ ನಡೆದರು. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತು ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕಪಾಟಿನಿಂದ ಹೊರ ತೆಗೆದು ನನ್ನ ಕೈಗಿತ್ತರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಅವರು ಎರಡೂ ಕಡೆ ನೋಡಿ ಬೇರೆ ಅಲ್ಮೆರಾಗಳಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹಾಸಿಗೆಯ ಹತ್ತಿರದ ತಮ್ಮ ಟೇಬಲ್ಲಿನ ಮೇಲಿಡಲು ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಊಟದ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದರು.

ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತ ಕಾಲದ ನಿಜವಾದ ಮತ್ತು ಮಹಾ ಗೆಳೆಯರಾಗಿದ್ದ ಅಲ್ಮಿರಾಗಳೊಳಗಿದ್ದ ಆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮೇಲೆ ನೋಟವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತಾ ಊಟದ ಕೊಠಡಿಯ ಒಳಗೆ ಹೋದರು. ಅಡುಗೆ ಮನೆಯ ಎದುರಿಗಿದ್ದ ಕುರ್ಚಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ಕೆಲಸದಾಳು ಅವರಿಗೆ ಊಟ ಬಡಿಸಿದ. ಸ್ವಲ್ಪ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿಂದು ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ನನ್ನ ಕಡೆಗೆ ತಳ್ಳಿದರು. ”ನೀನು ತಿನ್ನು,” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ತಲೆಯನ್ನು ನೀವಲು ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ನೀವಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ”ಚಲ್ ಕಬೀರಾ ತೇರಾ ಭವ್ಸಾಗರ್ ದೇರಾ,”ಎಂದು ಗುನುಗುತ್ತ, ಊರುಗೋಲಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದರು. ನನ್ನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ತೋಳನ್ನಿರಿಸಿ ಕೆಲವು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಷ್ಟು ನಡೆದು ನಿಂತುಕೊಂಡರು. ಲೈಬ್ರರಿಯೊಳಗಿದ್ದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಮತೆಯಿಂದ ನೋಡಿದರು, ನಂತರ ಮಲಗುವ ಕೊಠಡಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.

ಆಗ ರಾತ್ರಿ ಸುಮಾರು 11-30 ಗಂಟೆ. ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಹಿಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ರಾತ್ರಿಗಳೂ ಸತತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ನಾನು ದಣಿದು ಹೋಗಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳು ನನಗೋಸ್ಕರ ಆತಂಕದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿರಬಹುದೆಂದು ಅರಿತಿದ್ದ ನಾನು ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲು ಅಣಿಯಾದೆ. ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬರ ದಣಿದುಹೋದ ಮುಖ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರು ಗಾಢವಾದ ನಿದ್ರೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆಂದು ನಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಊಹಿಸಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದೆ. ಅವರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲೆಂದೇ ನಾನು ಟೇಬಲ್ ಮೇಲಿದ್ದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತಾ ಟೇಬಲ್ಲನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಿದೆ.

ಅವರು ಕಣ್ಣೆತ್ತಿ ನೋಡಿದರು. ಇದರ ಸದುಪಯೋಗ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ”ಸ್ವಾಮಿ ಈ ರಾತ್ರಿ ನಾನು ಇಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕೆ? ಅಥವಾ ನಾನು ಮನೆಗೆ ಹೋಗಬಹುದೋ?,” ಎಂದು ನಾನು ವಿನೀತನಾಗಿ ಕೇಳಿದೆ. ”ಆಗಲಿ ನೀನು ಮನೆಗೆ ಹೋಗು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದುಕೋ, ನೀನು ಈ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೀಯ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ನಾನು ಇನ್ನೇನು ಮೈನ್ ಗೇಟನ್ನು ತಲುಪಿ, ನನ್ನ ಬೈಸಿಕಲ್ನೊಡನೆ ಹೊರಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಸೇವಕನು ಓಡುತ್ತಾ ಬಂದನು. ”ಸ್ವಾಮಿ, ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ,” ಎಂದನು.

ನನ್ನ ಬೈಸಿಕಲ್ಲನ್ನು ಗೇಟಿನಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟು, ಕೊಠಡಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಂತೆ ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಮೇಲೆ ನೋಡಿ ”ನೀನು ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಬುದ್ಧ ಶಾಸನ ಕೌನ್ಸಿಲ್ಗೆ, ಅತ್ರೆ ಮತ್ತು ಜೋಷಿಯವರಿಗೆ ನಾನು ಹೇಳಿ ಬರೆಸಿದ್ದ ಕರಡು ಪತ್ರಗಳನ್ನೂ, ಬುದ್ಧ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ ಧಮ್ಮ ಗ್ರಂಥದ ಮುನ್ನುಡಿ ಮತ್ತು ಪರಿಚಯದ ಟೈಪ್ ಮಾಡಿರುವ ಪ್ರತಿಯನ್ನೂ ತೆಗೆದಿಡು ನಂತರ ನಾನು ಅವುಗಳನ್ನೊಮ್ಮೆ ಓದುತ್ತೇನೆ,” ಎಂದರು.

ಇವುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪದೇ ಕಳುಹಿಸಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗನೇ ಬರಬೇಕೆಂದು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು.
ನಾನು ಅವರ ಆತಂಕವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಊಹಿಸಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದೆ. ನಾನು ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಮತ್ತು ಆ ರಾತ್ರಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುವೆನೆಂದೂ ಅವರಿಗೆ ನಮ್ರವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ. ”ಬೇಡ, ನೀನು ಬಹಳ ದಿನಗಳು ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿಲ್ಲ. ನಿನಗೆ ತೊಂದರೆಯುಂಟಾದದ್ದಕ್ಕೆ ನನಗೆ ಬೇಸರವಿದೆ. ಆದರೆ ನೀನು ಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವದಿಂದ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಕತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಆರಾಮವಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು, ನಾನು ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ತಲೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಾನು ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಪೂಜ್ಯಭಾವದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಹೊರಟೆ.

ಅದೊಂದು ನೀರಸ ರಾತ್ರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಮುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು. ಮೋಡಗಳ ಮೇಲೆ ಮೋಡಗಳು ರಾಶಿ ರಾಶಿಯಾಗಿ ಕವಿದಿದ್ದವು, ನಾನು ಹಳೆಯ ತರಕಾರಿ ಮಂಡಿ ತಲುಪಿದಾಗ ನನ್ನ ಬೈಸಿಕಲ್ನ ಮುಂದಿನ ಟೈರ್ ಪಂಕ್ಚರ್ ಆಯಿತು. ಬೈಸಿಕಲ್ಅನ್ನು ಮೂರು ಮೈಲಿಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ತಳ್ಳಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ತುಂಬಾ ಹೊತ್ತು ಕಾಯ್ದು ಮಲಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೇಸರವಾಗುವಂತೆ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ 2 ಗಂಟೆಗೆ ಮನೆ ತಲುಪಿದೆ. ಅವಸರವಾಗಿ ಊಟ ಮಾಡಿದೆ.

ನಿದ್ರಿಸಲು ಹೋದೆ, ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬರ ಬಳಿ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಬೇಗನೇ ಎಬ್ಬಿಸಲು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಬಹಳ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮನೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನನ್ನತ್ತ ನೋಡಿದಳು. ಆದರೆ ಆ ನೋಟ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಅವಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದಳು. ನನಗೂ ಮಾತನಾಡುವ ಧೈರ್ಯವಾಗಲೀ ಶಕ್ತಿಯಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರವರು ನನ್ನನ್ನು ಕರೆತರಲು ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬರ ಮನೆಯ ಅಡುಗೆ ಭಟ್ಟ ಸುಧಾಮ ಮತ್ತು ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬರ ಕಾರು ಚಾಲಕ ಕಾಳು ರವರನ್ನು ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರು.

ಬಾಗಿಲ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಇವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಹಾಗೂ ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬರ ‘ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಕಾರನ್ನು ನೋಡಿ ಏನೋ ಅನಾಹುತವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಅನ್ನಿಸಿತು. ನನ್ನ ನರಗಳಲ್ಲಿ ಆಘಾತದ ಅಲೆಗಳು ಪ್ರವಹಿಸಿದವು. ನನ್ನ ಇಡೀ ದೇಹ ಬೆವರತೊಡಗಿತು. ನನ್ನ ಕೈ ಕಾಲುಗಳು ನಡುಗತೊಡಗಿದವು. ”ಏನಾಯಿತು? ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬರು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ?,” ಎಂದು ನಾನು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದೆ.

ನಿಮ್ಮನ್ನು ತುರ್ತಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರಲು ಸವಿತಾ ಮೇಡಂರವರು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದಷ್ಟೆ ಹೇಳಿದರು. ನಾನು ನಿಂತ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೇ ಹೊರಟೆ. ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬರ ಮನೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ವರಾಂಡದಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಸವಿತಾರವರು ”ನಾನಕ್ಚಂದ್! ಸಾಹೇಬರು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟು ಹೋದರು,” ಎಂದು ಅಳುತ್ತ ಹೇಳಿದರು.

ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬರ ಸಾವಿನ ವಾರ್ತೆಯು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಆಘಾತಕರವಾದ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು. ನಾನು ಹುಚ್ಚನಂತಾದೆ. ನನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಚಚ್ಚಿಕೊಂಡೆ. ”ಅಯ್ಯೋ ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬ್ ನಾನಾದರೂ ಸತ್ತು ನೀವಾದರೂ ಬದುಕಬಾರದಿತ್ತೆ ಎಂದು ಅರಚಿಕೊಂಡೆ. ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬರ ಮಲಗುವ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಸವಿತಾರವರು ನನ್ನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು.

ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆನೋ ಅದೇ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿರನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಮಹಾಪುರುಷನನ್ನು ಕಂಡು ಸ್ಥಂಭೀಭೂತನಾದೆ. ಆ ಮಹಾಪುರುಷನ ಸುತ್ತಾ ಓಡಾಡಿದೆ, ಮಂಡಿಯೂರಿ ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬರ ಎರಡೂ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ತಲೆಯನ್ನಿಟ್ಟು ಗೋಳಾಡತೊಡಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಅವರು ಟೇಬಲ್ ಮೇಲೆ ಇಡಲು ಹೇಳಿದ್ದ ಹಾಸಿಗೆಯ ಹತ್ತಿರ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಕಾಗದಗಳತ್ತ ನೋಡಿ, ನನ್ನ ದುಃಖ ಮಿತಿಮೀರಿತು.

ಹಣಕಾಸಿನ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು
ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರವರಿಗಿದ್ದ ಪ್ರತಿಭೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅವರೇನಾದರೂ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟದೇ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಈ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.
1947ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡುವಾಗ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗಾಗಿಯೇ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಮಹಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾರವರ ಬೇಡಿಕೆಯಂತೆ ಅಖಂಡ ಭಾರತವನ್ನು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳೆಂದು ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದರು ಇದೇ ರೀತಿ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರವರು ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ದಲಿತರಿಗಾಗಿಯೂ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕೇಳಿದ್ದರೆ, ಅಖಂಡ ಭಾರತವನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇಶಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷರು ತುದಿಗಾಲ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದರು. ಆಗ ದಲಿತರಿಗಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಹೊಸ ದೇಶಕ್ಕೆ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರವರು ತಾವು ಬದುಕಿರುವವರೆಗೂ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿರಬಹುದಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಭಗವಾನ್ ಬುದ್ಧನ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದ ಅಪ್ಪಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಅಖಂಡ ಭಾರತವನ್ನು ಹೋಳು ಮಾಡಲು ಇಷ್ಟ ಪಡಲೂ ಇಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಲೂ ಇಲ್ಲ.

ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರವರು ತನ್ನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ವಹಿವಾಟು ಹೊಂದಿದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಯಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಸಿರಿವಂತರಾಗಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಬದುಕನ್ನು ಅವರ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟರು. ಅವರು ಬದುಕಿರುವವರೆಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟನ್ನೂ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಕೊನೆಗೆ ಈ ಮಹಾಪುರುಷ ನಿಧನರಾದಾಗ ಅವರ ಪಾರ್ಥೀವ ಶರೀರ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲೂ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು ಎದುರಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು ಹರಿಸುತ್ತದೆ.ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರವರ ಪಾರ್ಥೀವ ಶರೀರವನ್ನು ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಮುಂಬೈಗೆ ಸಾಗಿಸಲು ಇಂಡಿಯನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ನ ಲಘು ವಿಶೇಷ ವಿಮಾನವನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ 5000 ರೂಪಾಯಿ ಬಾಡಿಗೆಯಾಗುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾಜಿ ಕಾನೂನು ಸಚಿವರೂ ಆಗಿದ್ದ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರವರ ಅಲ್ಮೆರಾವನ್ನು ತೆಗೆದು ನೋಡಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 300 ರೂಪಾಯಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು.

ನಂತರ ರತ್ತುರವರು ಶ್ರೀಮತಿ ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರವರಲ್ಲಿ ಉಳಿಕೆ ಹಣ ಕೇಳಿದಾಗ ಅವರು ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಹಣವಿಲ್ಲವೆಂದರು. ಟಿ.ಬಿ. ಬೋನ್ಸ್ಲೆ ಎಂಬುವರು ತನ್ನ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಕಾರನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಹಣ ನೀಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಆದರೆ ಆ ಕಾರನ್ನು ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಕೊಳ್ಳಲು ಯಾರು ಸಹ ಮುಂದೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಅಂದಿನ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೋರಲಾಯಿತು.

ಆಗ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನಯಾನ ಖಾತೆ ಸಚಿವರು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಕೈಯ್ಯಲ್ಲಿರುವ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿ, ಉಳಿಕೆ ಹಣವನ್ನು ನಂತರ ಪಾವತಿಸಿ ಎಂದು ಹೇಳಿ ವಿಶೇಷ ವಿಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಈ ಉಳಿಕೆ ಹಣವನ್ನು ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ॥ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳಾದ ಬಿ.ಕೆ. ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ರವರು ಪಾವತಿಸಿದರು.

ಚೈತ್ಯಭೂಮಿ ಮುಂಬೈನ ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ದಾದರ್ನಲ್ಲಿ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರವರ ಅಂತಿಮ ಸಂಸ್ಕಾರವು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳಂತೆ 1956ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 7ರ ಸಂಜೆ 7.30ಕ್ಕೆ ನಡೆಯಿತು. ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ‘ಚೈತ್ಯಭೂಮಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಈಗ ಒಂದು ಬಹತ್ ಸ್ಮಾರಕ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಸ್ಮಾರಕದೊಳಗೆ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.

”ಬಾಬಾ ! ನಿನ್ನ ಸೇವಕ ನಾನು ರತ್ತು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ… ಎದ್ದೇಳಿ ಬಾಬಾ… ನನಗೆ ಈ ದಿನ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿ, ನನಗೆ ಕೆಲಸ ಕೊಡಿ, ನಾನು ಟೈಪ್ ಮಾಡಲು ನೀವು ರಾತ್ರಿ ಬರೆದಿರುವ ಹಾಳೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೇಗ ಟೈಪ್ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸು ಎಂದು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ,” ಎಂದು ಜೋರಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ದುಃಖದಿಂದ ಅತ್ತುಬಿಟ್ಟೆ.

ಸಂಗ್ರಹ

ಸುದ್ದಿದಿನ.ಕಾಂ|ವಾಟ್ಸಾಪ್|9980346243