ದಿನದ ಸುದ್ದಿ
ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ ಧೀಮಂತ ನಾಯಕ ಕಾಂII ಹೆಚ್‌ಕೆಆರ್ – ಒಂದು ನೆನಪು
ಈ ನಾಡು ಕಂಡ ಅದ್ಭುತ ಕಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ಕಾಮ್ರೇಡ್ ಹೆಚ್.ಕೆ.ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪ ಅವರು ದಿನಾಂಕ 08-05-2021 ರಂದು ನಿಧನರಾಗಿದ್ದರು. ಇಂದು ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಪುಣ್ಯ ಸ್ಮರಣೆ.
ದಾವಣಗೆರೆ ಎಂದರೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ನೆಲ. ಈ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣವೇ ಸಂಘಟನೆ, ಹೋರಾಟ, ಚಳುವಳಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಅಂತನಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹೋರಾಟ ಎಂದೊಡನೆ ತಟ್ಟಂತೆ ನೆನಪಾಗುವುದೇ ದಾವಣಗೆರೆ.
ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದಂತಹ ಊರು ಕೂಡಾ ದಾವಣಗೆರೆ. ಇಂತಹ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಂತಹ ದಾವಣಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ದಿವಂಗತ ಕಾಮ್ರೇಡ್ ಪಂಪಾಪತಿಯವರ ಗರಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ ಧೀಮಂತ ನಾಯಕನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಷ್ಟ ಸುಖಗಳನ್ನೇ ತನ್ನ ಉಸಿರಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆದ ಕಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕನೇ ಕಾಮ್ರೇಡ್ ಹೆಚ್.ಕೆ.ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪ.
ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕನಾಗಿ, ಅಸಂಘಟಿತ ವರ್ಗದ ದುಡಿಯುವ ಜನರ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೌಕರರ ಸಂಘದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದ ಕಾಂII ಹೆಚ್.ಕೆ.ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪ ಅವರು ನಿಧನರಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷವಾಯಿತು. ಅವರ ನಿಧನ ಕಾರ್ಮಿಕ ವಲಯಕ್ಕೆ ಅದರಲ್ಲೂ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕ ವಲಯಕ್ಕೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಆಘಾತವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿದೆ.
ಹೆಚ್.ಕೆ.ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪ ಅವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಂಗನವಾಡಿ ನೌಕರರು, ಬಿಸಿಯೂಟ ನೌಕರರು, ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಸಂಘಟನೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನೇ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪರವಾದ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆ ಮುಂದೆ ನಾಯಕ ಯಾರು ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ ಮುಂದಿದೆ ಎಂದರೂ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು.
ಬಹುಷಃ ಅವರ ಆರು ದಶಕಗಳ ದಣಿವರಿಯದ ಹೋರಾಟದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕಾಲ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಂII ಆನಂದ್ ರಾಜ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಂII ಅವರಗೆರೆ ಉಮೇಶ್ ಹೆಚ್.ಜಿ. ಹಾಗೂ ಕಾಂII ಅವರಗೆರೆ ಚಂದ್ರು ಹಾಗೂ ಮತ್ತಿತರರು ಹೆಚ್‌ಕೆಆರ್ ಅವರು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಹೋರಾಟದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ರಥವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದ ಹೆಚ್‌ಕೆಆರ್ ಅವರು ವಿಶಾಲ ದೃಷ್ಟಿ ಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಂಗನವಾಡಿ, ಬಿಸಿಯೂಟ, ಆಶಾ, ಕಟ್ಟಡ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಆಟೋ ಚಾಲಕರು, ಸಾ ಮಿಲ್ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಪುಟ್‌ಪಾತ್ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು, ಹೋಟೆಲ್ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಮನೆಗೆಲಸದವರು ಹೀಗೆ ಹತ್ತು ಹಲವು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಇವರೇ ಉಸಿರಾಗಿದ್ದರು, ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೌಕರರು, ವಿಮಾ ನೌಕರರು, ರೈಲ್ವೇ ನೌಕರರು, ದೂರಸಂಪರ್ಕ ನಿಗಮದ ನೌಕರರು, ಅಂಚೆ ನೌಕರರು ಮುಂತಾದವರ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಯಾವತ್ತೂ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿನ ಯುವ ನಾಯಕರುಗಳನ್ನು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲು ಮತ್ತು ಎಡಪಂಥೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಬಲ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಮುತುವರ್ಜಿವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
1943 ರ ಪೆಬ್ರವರಿ 2 ರಂದು ಹರಪನಹಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕಿನ ಉಚ್ಛಂಗಿದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪಣ್ಣ ಮತ್ತು ಕೆಂಪಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಹೆಚ್‌ಕೆಆರ್ ಅವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿದೆಸೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ತಮ ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. 1960 ರಲ್ಲಿ ದಾವಣಗೆರೆಯ ಚಂದ್ರೋದಯ ಮಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಶೋಷಣೆ, ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು.
ಇವರ ಹೋರಾಟದ ಮನೋಭಾವನೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದ ಕಾಂII ಪಂಪಾಪತಿ, ಕಾಂII ಸುರೇಶ್, ಕಾಂIIಶೇಖರಪ್ಪ ಇವರನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರ ಹೋರಾಟದ ಜೀವನ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮೇಲೆ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತೋ ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್‌ಕೆಆರ್ ಹಾಜರಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧವಾದ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಈಡೇರಿಕೆಗಾಗಿ ಕಟಿಬದ್ಧರಾಗಿ ನಿಂತರು. ಚಳುವಳಿ, ಹೋರಾಟ ಇವರ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಯಿತು.
ಎ.ಐ.ಟಿ.ಯು.ಸಿ. ಸಂಘಟನೆಯ ಕೆಂಪು ಬಾವುಟದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ, ದುಡಿಯುವ ಮಹಿಳೆಯರ, ರೈತ ಕಾರ್ಮಿಕರ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ, ದುರ್ಬಲವರ್ಗದವರ, ಕೊಳಚೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳ ಪರವಾದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಧುಮುಕಿದರು. ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್, ಲೆನಿನ್ ಅವರುಗಳ ತತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಶೋಷಣೆರಹಿತ ಸಮ ಸಮಾಜದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕನಸು ಕಂಡರು. ಕಾಲಿಗೆ ಚಕ್ರ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು.
ಈ ಹೋರಾಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನೋವು, ಸಂಕಷ್ಟ, ಅವಮಾನ, ಅಪಮಾನಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಬಂಡವಾಳಷಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೆಂಗಣ್ಣಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಜೈಲುವಾಸವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರ ಕುಟುಂಬವರ್ಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೂ ಅವರು ಎದೆಗುಂದದೇ ಹೋರಾಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದರು. ಪಂಪಾಪತಿಯವರು 1978, 1983, 1985 ರಲ್ಲಿ ದಾವಣಗೆರೆ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್‌ಕೆಆರ್ ಶ್ರಮ ಬಹಳಷ್ಟಿತ್ತು.
ಪಂಪಾಪತಿಯವರ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಇವರೂ ಬೆಳೆದರು. 1974 ರಿಂದ ಸತತವಾಗಿ 21 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದಾವಣಗೆರೆ ನಗರಸಭಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅನೇಕ ಜನಪರವಾದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಆಡಳಿತದ ವೈಭವವನ್ನು ದಾವಣಗೆರೆಯ ಹಳೆತಲೆಮಾರಿನ ಜನರು ಈಗಲೂ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮೇ 1 ವಿಶ್ವ ಕಾರ್ಮಿಕ ದಿನಾಚರಣೆ ಬಂತೆಂದರೆ ದಾವಣಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮೆರವಣಿಗೆ, ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟುವಂತಹ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಘೋಷಣೆಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕರ ದಿನಾಚರಣೆಗೆ ಕೆಳೆಕಟ್ಟುವಂತಿತ್ತು.
ಅದೇ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಮ್ರೇಡ್ ಹೆಚ್.ಕೆ.ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪ ಅವರು ಅಸ್ತಂಗತರಾಗಿದ್ದು ಕಾಕತಾಳೀಯವೇ ಸರಿ. ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪರವಾದ ಹೋರಾಟದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಉಸಿರಿರುವವರೆಗೂ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಇವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಇವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಇವರ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಅನೇಕ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕರುಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದರು.
ಒಂದು ವೇಳೆ ಇವರು ಕೂಡಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಪ್ರಬಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೇ ಹೌದಾಗಿದ್ದರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸಂಸದರಾಗಿಯೋ ಶಾಸಕರಾಗಿಯೋ ಆಯ್ಕೆಗೊಳ್ಳುವುದು ಶತಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನ ಮಿತ್ರರೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಹೆಚ್‌ಕೆಆರ್ ಅವರು ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಯಂತೆ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಜೊತೆ ನಿಂತರು. ತತ್ವ, ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ಕಟಿಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಹೆಚ್‌ಕೆಆರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಿಲುವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಬದಲಾಯಿಸಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸೂರ್ಯನಷ್ಟೇ ಸತ್ಯ.
ಇವರ ಹೋರಾಟದ ಜೀವನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹಲವಾರು ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಅಭಿನಂದಿಸಿ, ಸನ್ಮಾನಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಶ್ರೀ ಮುರುಘಾ ಮಠವು ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಕೊಡಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ “ಶೂನ್ಯ ಪೀಠ ಚನ್ನಬಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 2015 ರಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ರೂ.25000/- ನಗದು ಹಣವನ್ನೂ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹೆಚ್‌ಕೆಆರ್ ಅವರು ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ನಗದು ಹಣವನ್ನು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೀ ಮಠದ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಔದಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೇರಿದ್ದ ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು.
ಇನ್ನು ಕಾಮ್ರೇಡ್ ಹೆಚ್.ಕೆ.ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪನವರನ್ನು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲರೂ ಪಕ್ಷಾತೀತವಾಗಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಯಾವುದೇ ಸರಕಾರಿ ಕಛೇರಿಗಳಿಗೆ ಇವರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಎದ್ದು ನಿಂತು ಇವರಿಗೆ ಗೌರವ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. 2015ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯನವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಾವಣಗೆರೆಗೆ ಬರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿತ್ತು. ಐ‌ಟಿಐ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಬಂದಿಳಿಯಿತು.
ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಸಾವಿರಾರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಧುರೀಣರು ನೆರೆದಿದ್ದರು. ಹೆಚ್‌ಕೆಆರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕೂಡಾ ತಮ್ಮ ಮನವಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯನವರು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಇಳಿದು ಎಲ್ಲರ ಕಡೆಗೆ ಒಮ್ಮೆ ದೃಷ್ಟಿಹಾಯಿಸಿದರು. ಸೀದಾ ಅವರು ಬಂದಿದ್ದು ಹೆಚ್‌ಕೆಆರ್ ಬಳಿಗೆ. ಎನ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪ ಅವರೇ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದೀರಾ ಎಂದು ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಕೈ ಹಾಕಿ ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿಸಿ ಮನವಿಪತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಹೆಚ್‌ಕೆಆರ್ ಅವರು ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತದ ಗೌರವಧನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು.
ಅದರಂತೆಯೇ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯನವರು ಮುಂದಿನ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಗೌರವಧನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಅಜಾತಶತ್ರುವಿನಂತೆ ಎಲ್ಲರ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದ ಧೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅವರದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ನಿಧನರಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ಅವರ ಬಂಧು ಬಾಂಧವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಂಧುಗಳು ಕೊರೋನಾ ಭಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೇ ಧಾವಿಸಿದ್ದು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಾರಿ ಸಾರಿ ಹೇಳುತಿತ್ತು. ಅಂಗನವಾಡಿ ಹಾಗೂ ಬಿಸಿಯೂಟ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕರಂತೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸಹೋದರನನ್ನೋ ತಂದೆಯನ್ನೋ ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆ ಬಿಕ್ಕಿ ಬಿಕ್ಕಿ ಅಳುತಿದ್ದುದು ಮನಕಲುಕುವಂತಿತ್ತು.
ಹೆಚ್‌ಕೆಆರ್ ಅವರ ಉಸಿರು ನಿಂತಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವರ ಹೆಸರು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮನದಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚಹಸಿರಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
ಕಾಮ್ರೇಡ್ ಹೆಚ್.ಕೆ.ಆರ್. ಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಲಿ
- ಕಾಂ.ಹೆಚ್.ಕೆ.ಆರ್. ಶ್ರಮಿಕ ವರ್ಗದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಹೋರಾಟಗಾರನಾಗಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರಾದ ಅಂಗನವಾಡಿ, ಬಿಸಿಯೂಟ, ಆಶಾ ಹಾಗೂ ಕಟ್ಟಡ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪರವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಶೋಷಿತರು, ದಮನಿತರು, ದೀನ-ದಲಿತರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಮುದಾಯ, ಮಹಿಳೆಯರ ಪರವಾಗಿ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಆರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿ ಆ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕೊಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹೋರಾಟ ಅನನ್ಯವಾದುದು. ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ಪರವಾದ ಅವರ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ದಾವಣಗೆರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕು.
| ಕೆ.ರಾಘವೇಂದ್ರ ನಾಯರಿ, ಎಐಟಿಯುಸಿ ಜಿಲ್ಲಾಧ್ಯಕ್ಷ
ಕಾಂII ಹೆಚ್‌ಕೆಆರ್ ಚಿರಾಯುವಾಗಲಿ...
ಕಾಂII ಹೆಚ್‌ಕೆಆರ್ ಅಮರ ರಹೇ…
(ಲೇಖಕರು: ಕೆ.ರಾಘವೇಂದ್ರ ನಾಯರಿ,
ಕಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡ ಹಾಗೂ
AITUC ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲಾಧ್ಯಕ್ಷರು
ಮೊ: 9844314543
mail id : krnairycbeu@gmail.com)
ಸುದ್ದಿದಿನ.ಕಾಂ|ವಾಟ್ಸಾಪ್|9980346243
ಸಂತೆಬೆನ್ನೂರು ಫೈಜ್ನಟ್ರಾಜ್
ಆಲಿಸು, ಎದೆಗೆ ನುಗ್ಗುವ ಗಾಳಿ ಹೇಳುತಿದೆ ಏನೇನೊ
ನನ್ನದಲ್ಲದ ಮಾತುಗಳು ಯಾರವವೊ
–ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ
ತಿಂದಿರೋದು ಎಲ್ಡೆಯ ತಕ ಇದೊಂದು ಅಂತ
ಅವ್ವ ಕೊಟ್ಟ ರೊಟ್ಟಿ ನಾಲ್ಕನೆಯದು
ರೊಟ್ಟಿ ತುಂಬಾ ಅವ್ವನ ಬೆರಳುಗಳೇ ಅಕ್ಷರಗಳು
ಕಲಾಯಿ ತೆಗೆದು ಹಂಡೆ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದ
ಅಪ್ಪ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಕುಟ್ಟಿದ ಚಿತ್ತಾರ
ಅವನ ಬೆವರ ಚುಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಮಗ್ಗಿ ಸಾಲುಗಳು
ನಮ್ಮವರೆಲ್ಲಿ ಕಲಿತಾರೆ ಅಂದ ಅಜ್ಜ ಮಣ್ಣಲ್ಲಿ ಮೂಳೆ ಸಮೇತ ಮಾಯ
ಹಿತ್ತಲ ತುಂಬಾ ಗಿಡ ಬೆಳೆಸಿ ಕಾಗೆ ಗುಬ್ಬಿಗಳಿಗೆ ಕಾಳಿಕ್ಕಿ
ಅಂಗಳದ ನಾಯಿ, ಕಟ್ಟೆಯ ಬೆಕ್ಕಿಗೂ ಹಾಲಿಕ್ಕುವ ಅಜ್ಜಿ ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಯದೇ
ಎದೆಯ ಹೊಲ ಹಸನು ಮಾಡಿ ಹೋದಳು
ಎಲ್ಲಾ ಹೋದರು, ಯಾರೋ ಏನೋ ಹೇಳುವ ದನಿ ಎಲ್ಲೋ
ದೂರದಿ ಕಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಆಲಿಸಬೇಕು
ಸತ್ತವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಉಳ್ಳವರ ಮನೆಗಳ ಹೊಸ್ತಿಲ
ರಂಗೋಲಿ ನಮ್ಮಂಗಳಕ್ಕೆ ಈಗೀಗ ಬಂದಿದೆ ; ಸ್ಲೇಟಿನ ಅ,ಆ,ಇ,ಈ ಕಂಡಂತೆ
ನನ್ನೊಳಗೂ ನೂರು ಮಾತುಗಳಿವೆ
ಸುಡುವ, ಧಿಕ್ಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತನ್ನು
ಅಮ್ಮನಂತೆಯೇ ಪ್ರೀತಿಸುವ ಮಾತುಗಳು
ನೀವು ಹಾಡಿಬಿಟ್ಟ ಹಳೆಯ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಕವಿತೆ ತುಟಿ
ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ ದುರ್ಗಮ್ಮನ ಗುಡಿ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ
ತಲೆಗೆ ಟೋಪಿ ಹಾಕಿಯೇ ಕೂರುತ್ತೇನೆ
ಅಂಗೈ ಒಡ್ಡಿ ಪ್ರಸಾದ ಕಣ್ಣಿಗೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ
ಎಲ್ಲರ ಮಾತು ಎದೆಗಿಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಾ ಹು..ದನಿ ಕೇಳಿ ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ ;
ಅಪ್ಪ ಕಲಿಸಿದ ಪಾಠ, ಅಮ್ಮನ ಬೆರಳು ಮೂಡಿದ ರೊಟ್ಟಿ, ಅಜ್ಜಿಯ ಬುದ್ಧ ಚರಿತೆ
ಶಾಲೆಯ ಪುಸ್ತಕದ ಒಳಗೆ ಪಾಠವಾಗಲೆಂದು ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಡುತ್ತೇನೆ
ನನ್ನೊಳಗಿನ ಮಾತುಗಳಿಗೆ
ಅವ್ವನ ರೊಟ್ಟಿ, ಅಪ್ಪನ ಬೆವರ ಹನಿ ಮತ್ತು
ಕಲಿತ ಅಗಣಿತ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸಾಕ್ಷಿ
ಎರಡಲ್ಲದ ಒಂದಕೆಳೆಸುವ ಬುದ್ಧ,ಬಸವ,ಬಾಪೂಗಳು
ನಮ್ಮೂರ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಾಡಿದ್ದು
ಅವ್ವನೋ, ಅಜ್ಜಿಯೋ ಅಕ್ಕರ ಕಲಿಸಿದ ಮಾಸ್ತರೋ…ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ
ಕಲಿಯದ ಅವ್ವ-ಅಪ್ಪ ಕಲಿಸಿ ಹೋದರು
ಕಲಿತ ನಾನು ಎದೆಯ ದನಿಗೆ ಮೂಕನಾಗಿ
ನನ್ನದಲ್ಲದ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಗೋಣಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ;
ಮತ್ತೆಲ್ಲಿ ಬಂದಾನು ಬುದ್ಧ, ಬಿಡಿ!
ಸಂತೆಬೆನ್ನೂರು ಫೈಜ್ನಟ್ರಾಜ್, 9902935999
~ಟಿ.ಆರ್. ಪ್ರಕಾಶ ಭಾಗವತ, ಶಿರಸಿ
ಬರೋಬ್ಬರಿ ನಾಲ್ಕು ಎಕರೆ ಅಡಿಕೆ ತೋಟ ಸಮಾಧಿಯಾಗಿತ್ತು! ಆ ವರ್ಷದ ಮಳೆಗೆ ಅದೇನು ಆವೇಶ ಬಂದಿತ್ತೋ… ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವೆಡೆ ಭಯಂಕರ ಭೂಕುಸಿತವಾದ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿ ವಾರ ಕಳೆದಿರಲಿಲ್ಲ; ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊಡಗು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಉತ್ತರಕನ್ನಡ, ಶಿಕಾರಿಪುರ ಹೀಗೆ ಕೆಲವೆಡೆಯೂ ಭೂಕುಸಿತದ ಭಯಾನಕ ಸುದ್ದಿಗಳು ಬರತೊಡಗಿತ್ತು. ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿಗಳು “ತಾವೇ ಮೊದಲು… ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಮೊದಲು” ಅನ್ನುತ್ತ ಗ್ರೌಂಡ್ ಝೀರೋದ ರಿಪೋರ್ಟ ಕೊಡುವಾಗ ಒಂದಷ್ಟು ಘಟನೆಯ ವಿಡಿಯೋಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸುದ್ದಿಯ ಭಯಾನಕತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಬಣಿಸುತ್ತ ಉಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಗುಡ್ಡಗಳ ಕಣಿವೆ ಕಿಬ್ಬುಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಗಾಯ್ತಿನಿಂದ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ದಿನೇ ದಿನೇ ಅಷ್ಟಷ್ಟೇ ಉಸಿರುಗಟ್ಟತೊಡಗಿತ್ತು!
ತಿಂಗಳು ಕಳೆದರೂ ಬಾನ ಬೆಳಕು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದ ಕಾರ್ಮೋಡ ಸುರಿಸಿದ ಮಳೆ ಹಿಂದಿನೆಲ್ಲ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದಿತ್ತು. ಮುರಿದುಕೊಂಡು ಬಿದ್ದ ಮಳೆಗೆ ಮುರಿದ ಮನೆಗಳು, ಮನಸ್ಸುಗಳು ಕೊನೆಗೆ ಬದುಕೂ ಕೂಡ ಕೋಡಿಬಿದ್ದು, ಧುಮ್ಮಿಕ್ಕಿ ಬಂದ ಕೆನ್ನೀರಿಗೆ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನಾಮತ್ತಾಗಿ ಸರಿದ ಗುಡ್ಡಗಳು, ಅದೆಷ್ಟು ಜನರ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸಿತ್ತೋ..! ವಾರ್ತೆ ನೋಡಿದವ ಅದೇ ಗುಂಗಿನಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಅಪ್ಪ. ನಡುರಾತ್ರಿ ಸರಿದೆರಡು ತಾಸು ಕಳೆದಿರಬಹುದು, ದಿಂಬಿನಡಿ ಭೂಮಿ ಬಿರಿದ ಶಬ್ಧವಾಯ್ತು ಅನ್ನುತ್ತ ತಡಬಡಿಸಿ ಎದ್ದವ, ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ಕೂಗಿ ಕರೆಯುತ್ತ ಅಂಗಳಕ್ಕೋಡಿಸಿದ. ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಮ್ಮ, “ಅಷ್ಟು ಲಾಯ್ಕ್ ನಿದ್ರೆ ಬಂದಾಗ ಸತ್ರೂ ಗೊತ್ತಾಗದಿಲ್ಯಾಗಿತ್ತು… ಅದೆಂತಾ ನಮ್ನಿ ಕೂಗಿ ಎಬ್ಬಿಸಿದ್ರಪಾ…”ಅನ್ನುತ್ತ ಕಣ್ಣುಜ್ಜಿಕೊಂಡು ಹೆಜ್ಜೆ ಕಿತ್ತಿಡುತ್ತ ಅಂಗಳಕ್ಕೋಡಿ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಂತಳು. ಧಾರಾಕಾರ ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಳೆ ತುಸು ಬಿಡುವು ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ ಮರಗಳಿಂದ ಬುಡದ ಬಾಳೆ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ ಹನಿಗಳ ತಾಳಕ್ಕೆ, ಜೀರುಂಡೆಗಳ ಸಂವಾದಿನಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಣಕಿಸುವಂತಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ, ಆ ನಡುರಾತ್ರಿ ಅಪ್ಪನ ಆತಂಕದ ಸುತ್ತ ಕವಿದ ಭಯಾನಕ ಕತ್ತಲು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಭೀತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತ್ತು!
“ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಎಲ್ಲೋ.. ಭೂಮಿ ಬಾಯಿಬಿಟ್ದಂತೂ ಖರೆ…” ಅಪ್ಪ ಅವನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಹಲುಬಿದ. “ನಿಮಗೆ ವಾರ್ತೆ ನೋಡಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಪ್ಪು… ಕಾಡಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೊ ದೊಡ್ಡ ಮರ ಮುರದು ಬಿದ್ದಿಪ್ಪು… ಅಷ್ಟೆಯಾ” ಅನ್ನುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಮ್ಮನತ್ತ ಕೈ ತೋರಿ ತಡೆದ ಅಪ್ಪ, ತೋಟದ ಕಡೆ ಕಿವಿ ಕೊಟ್ಟು ಆಲಿಸತೊಡಗಿದ. ಕೆಲ ಸಮಯ ಹಾಗೇ ನಿಂತಿದ್ದ ಅಪ್ಪನಲ್ಲಿ “ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಟ್ರಿ ತಗಂಡು ತೋಟಕ್ಕೆ ಹೋಪುದ್ ಬ್ಯಾಡ ಈಗ! ಎಂತಾ ಆಯ್ದಿಲ್ಲೆ… ಬೆಳಗೆ ನೋಡುವ” ಅಂದ ಅಮ್ಮ ಬಿರಿಬಿರಿನೆ ಮನೆ ಹೊಕ್ಕೇ ಬಿಟ್ಟಳು. ಆ ರಾತ್ರಿ ಅಪ್ಪನ ನಿದ್ರೆ ಹಾರಿಹೋಗಿತ್ತು. ಬೆಳಗಾಗುವ ತನಕ ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದು ಕವಳ ಜಗಿಯುತ್ತಲೇ ಕುಳಿತಿದ್ದವ ನಸುಕು ಇಣುಕುತ್ತಿದ್ದಂತೇ ತೋಟದೆಡೆ ಧಾವಿಸಿದ್ದ.
ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಾದರೂ ಮರಳಿ ಬರಲೆ ಇಲ್ಲ ಅಪ್ಪ. ಆತಂಕದಿಂದಲೆ ಅಮ್ಮ ತೋಟದೆಡೆ ಓಡಿದ್ದಳು. ದೂರದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೈ ಹೊತ್ತು ಕುಳಿತಿದ್ದ. ಅಮ್ಮ ಧಾವಿಸಿ ಅಪ್ಪನ ಬೆನ್ನು ಸವರಿದಳು. ಎದುರು ಬಟಾ ಬಯಲಾದಂತೆ! ಬಾನು ಕಾಣತೊಡಗಿತ್ತು! ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನೋಡಿದ ಅಮ್ಮ, “ರೀ… ನಮ್ಮ ತೋಟ ಎಲ್ರೀ..!?” ಅನ್ನುತ್ತಲೇ ಎದುರಿನ ದೃಶ್ಯ ಕಂಡು ಎದೆ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು “ಅಯ್ಯೋ ಭಗವಂತ…!!” ಕಿರುಚಿಕೊಂಡಳು! ಮುಂದಿನ ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಎಕರೆ ಫಲ ಭರಿತ ಅಡಿಕೆ ತೋಟ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಇವರಿದ್ದ ದಿಬ್ಬದ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಯ ಕಾಡಿನ ಗರ್ಭವೇ ಪಾತವಾದ ಹಾಗೆ ಕೆಂಜವಳು ಕಾರಿದ ಮಣ್ಣು ಜಾರುತ್ತ, ಕದಡುತ್ತ, ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೆಲ್ಲ ಆಪೋಶನ ಮಾಡಿತ್ತು. ಬಾನೆತ್ತರಕೂ ನಿಂತು ಬಿಸಿಲಿಗೆ ತಡೆಗೋಡೆಯಂತಿದ್ದ ಆ ಕಾಡು, ಕದಡಿದ ಪರಿ ಭೀಭತ್ಸವಾಗಿತ್ತು! ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕ್ರೌರ್ಯದ ಕೆಂಜರುಗಿನಿಂದ ಒಂದೊಂದು ಅಡಿಕೆ ಮರ,ಗಿಡಗಳನ್ನೂ ಹೊಸಕಿ ಕೊಂದ ಗುಡ್ಡದ ಮಣ್ಣು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಕಲಸಿದಂತಾಗಿತ್ತು!! ತಮ್ಮ ಹರಯವನ್ನೆಲ್ಲ ಎರೆದು ನೆಟ್ಟು ಬೆವರುಣಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಅಡಿಕೆ ತೋಟವೆ ಅವರ ಬದುಕು! ಅವರ ಸಾಧನೆ! ಒಂದಿರುಳು ಕಳೆಯುವದರೊಳಗೆ ಬಯಲಾದ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆ ಅವರನ್ನು ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಉಸಿರಾಟವನ್ನೂ ಮರೆತವರಂತೆ ಶೂನ್ಯದ ವಶವಾಗಿಹೋಗಿದ್ದರು!!
ಕಾಲಡಿಯ ನೆಲ ಕುಸಿಯುವುದೆಂದರೆ… ನಂಬಿದ ನೆಲವೇ ಬದುಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದೇ ಅರ್ಥ? ಅಪ್ಪ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ; “ಅಡಿಕೆ ಮರಗಳೂ ಕೂಡ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಆಸರೆಯೆ…, ಹಾಗಾಗಿ ಅವೂ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಂತೆಯೇ..!” ಎಸ್ಎಸ್ಎಲ್ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೂ ಮುನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳಕೊಂಡಾಗ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಎಳ್ಳು ನೀರು ಬಿಟ್ಟವ ಅಪ್ಪ. ಅಜ್ಜ ಮಾಡಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡ. ಕರೆದಲ್ಲಿ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತ, ಹೋದಲ್ಲಿ ಬೇಡಿ ಪಡೆದ ಅಡಿಕೆಗಳನ್ನು ನಾಟಿಮಾಡಿ ಗಿಡವಾಗಿಸುತ್ತ… ನೋಡ ನೋಡುತ್ತ ನಾಲ್ಕು ಎಕರೆಗೂ ತೋಟ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದ. ಹೊಸದಾಗಿ ಫಸಲು ಕಾಣಿಸುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿ ನೆಂಟಸ್ತಿಕೆ ಕುದುರಿಸಿ ಲಗ್ನ ಮಾಡಿಸಿದ್ದ. ಹಿಂಗಾರದ ಹೊಡೆಯುಬ್ಬಿ ಅರಳುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಮ್ಮ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ನನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದ್ದಳು. ಅಪ್ಪನ ಬದುಕು ಸುಂದರ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬಣ್ಣ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿತ್ತು.
*
ಹಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಭೂಕುಸಿತದ ಸಚಿತ್ರ ವರದಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ಸರಕಾರಿ ವಾಹನಗಳು ಓಡಾಡಿದವು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಷ್ಟವನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಿದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಪರಿಹಾರದ ಭರವಸೆ ನೀಡಿ ಹೋದರು. ನೆಂಟರಿಷ್ಟರು ಧಾವಿಸಿ ಮೈಮುಟ್ಟಿ “ ಹೋಗಿದ್ದು ತೋಟ ಮಾರಾಯ… ಅಂಥ ತೋಟ ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ಮಾಡ್ಲಕ್ಕು.. ಕೊಡಗಿನ ಹಾಗೆ ಮನೆ ಮೇಲೆ ಗುಡ್ಡ ಬಂದಿದ್ರೆ…!?” ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನೆ ತಪವಾಗಿಸಿಕೊಂಡವನ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನೂ ಸಹ ಜನರ ಹಗುರವಾದ ಮಾತುಗಳ ಜರುಗು ಅಡಗಿಸತೊಡಗಿತ್ತು!. ಅಂತೂ ಇದೇ ರೀತಿ ತಿಂಗಳು ದಾಟಿತ್ತು.
ಅಪ್ಪ, ತಹಶೀಲ್ದಾರರ ಕಛೇರಿಗೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅಂದಾಜು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯದಂತೆ ಮೂರು ಕೋಟಿಯ ನಷ್ಟ! ಕನಿಷ್ಟ ಎರಡು ಕೋಟಿಯಾದರೂ ಪರಿಹಾರ ಬಂದೇ ಬರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಆಶ್ವಾಸನೆ! ತಹಶೀಲ್ದಾರು ತುಂಬಾ ಬ್ಯೂಸಿ. ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ. ಪ್ರವಾಹ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡುವುದೇ ಹರ ಸಾಹಸ. ಪಟ್ಟು ಬಿಡದ ಅಪ್ಪ, ಪರಿಹಾರ ಕಾಣುವ ಹಠತೊಟ್ಟಿದ್ದ. ಆ ದಿನ ಅಂತೂ ತಹಶೀಲ್ದಾರರ ಭೇಟಿಯಾಗಿತ್ತು. “ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಪೃಕೃತಿ ವಿಕೋಪ ನಿಧಿ” ಅಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತ ಹೆಚ್ಚೋದಿಲ್ಲ… ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದಷ್ಟೂ ಬರುವ ಪರಿಹಾರ ಕಡಿಮೆಯೇ ಆಗೋದು…. ನೋಡೋಣ ನಿಮ್ಮದನ್ನ ಸ್ಪೆಶಲ್ ಕೇಸ್ ಅಂತ ಕನ್ಸಿಡರ್ ಮಾಡಿ ಕಳಿಸಿದ್ದೀನಿ…. ಎರಡು ಕೋಟಿಯಾದರೂ ಬರಬೇಕು” ಅಂದು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರು. ಆ ದಿನ ಅಪ್ಪ ಕೊಂಚ ಸಮಾಧಾನದಲ್ಲಿದ್ದ. ಆದರೆ, ಆಗಲೇ ಊರು ಬಿಡುವ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಿದ್ದ!
“ಗುಡ್ಡದ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಕಣಿವೆಯ ಕೃಷಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ…. ಬಯಲು ಕೃಷಿಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಗುಡ್ಡವು, ಕಣಿವೆಯೂ ಒಗ್ಗೋದಿಲ್ಲ” ಅನ್ನುವುದು ಅವರವರ ಕೃಷಿ ಬದುಕಿನ ಪಾಠ. ಹೀಗಾಗಿ, ಉಳಿದ ಯಾವ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನೂ ತಿಳಿಯದ ಅಪ್ಪ, ಮತ್ತೆ ತೋಟವನ್ನೇ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಚಿಸತೊಡಗಿದ್ದ. ವೃದ್ದಾಪ್ಯದ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಪ್ಪನಿಗೆ ಆ ಧೈರ್ಯ ಹೇಗೆ ಬರತೊಡಗಿತು? ಶ್ರಮವೇ ಜೀವನವಾದವನ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಭೂಕುಸಿತದಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ! ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತೋಟ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರ, ಆಘಾತವನ್ನು ಮರೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಆದೀತು! “ಇನ್ನು ಈ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ತೋಟ ಗೀಟ ಬ್ಯಾಡ… ಪರಿಹಾರ ಬಂದರೆ ಬಡ್ಡಿಗಿಟ್ಟು ಜೀವನ ಮಾಡುವ…ಸಾಕು” ಅಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸಿದ್ದಳು.
*
ಫಸ್ಟ್ ಪಿಯುಸಿಯಲ್ಲಿ 97% ಮಾಡಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ಅಪ್ಪ ಪುಟ್ಟ ಮಗುವಿನಂತೆ ಮುದ್ದಾಡಿದ್ದ. ನನ್ನ ಓದಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅಮ್ಮ ಅಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮನೆ, ಹೊಲ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಮಗ ಜೊತೆಗಿರಲಿ ಅನ್ನೋದು ಅವಳ ಆಸೆ. ಆದರೆ ಅಪ್ಪ, ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ಧಾರೆ ಎರೆಯಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ. ತನ್ನ ಹಾಗೆ ಕೃಷಿ ನಂಬಿ, ಆರಕ್ಕೇರದ ಮೂರಕ್ಕಿಳಿಯದ ತ್ರಿಶಂಕು ಸ್ಥಿತಿ ಮಗನಿಗೆ ಬೇಡ ಅನ್ನುತ್ತಿದ್ದ. ಕೃಷಿಯನ್ನು ನಂಬಿದ ತನಗೆ ಈ ನಾಲ್ಕು ಎಕರೆಯೇ ಆಸ್ತಿ; ಉನ್ನತವಾಗಿ ಓದಿದವನಿಗೆ ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚವೇ ಆಸ್ತಿ: ಅನ್ನುತ್ತಿದ್ದ. ಅಪ್ಪ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಾತುಗಳೇ ಹಾಗೆ; ನಾನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮೋಟಿವೇಟ್ ಆಗುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ, ಸೆಕೆಂಡ್ ಪಿಯು ಆರಂಭವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದಿರಲಿಲ್ಲ…, ಕುಟುಂಬ ತಲ್ಲಣಿಸಿಹೋಗಿತ್ತು!
ಅಪ್ಪ, ಆದಾಯವೇ ಇಲ್ಲದ ಕುಟುಂಬದ ಯಜಮಾನನಾಗಿದ್ದ. ಕೂಡಿಟ್ಟ ಹಣ ದಿನೇ ದಿನೇ ಕರಗುತ್ತಿತ್ತು. ನನ್ನ ಓದಿಗೆ ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ ಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅಪ್ಪನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕಣ್ಣೆದುರಿತ್ತು; ಕೇಳುವ ಧೈರ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಪ್ಪ, ದಿನ‌ಬೆಳಗಾದರೆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಮನೆಗೆ ಮರಳುವಾಗ ಅಪ್ಪನ ಮುಖ ಬಾಡಿರುತ್ತಿತ್ತು. ನನ್ನ ಕರುಳು ಚುರ್ ಅನ್ನುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಕೇಳುವುದೇನನ್ನು? ಎಲ್ಲವೂ ತಿಳಿದ ಸಂಗತಿಯೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತು ಕಡಿಮೆಯಾಗತೊಡಗಿತ್ತು. ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಸಿದು ಬಂದ ಅಪ್ಪನಿಗೆ ಊಟ ಬಡಿಸುವಾಗ ಅಮ್ಮ ಸೆರಗಿನಿಂದ ಕಣ್ಣೊರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಅದೆಷ್ಟು ಬಾರಿ ನೋಡಿದ್ದೆನೋ! ಮಾತನಾಡಲು ಬಾಯ್ತೆರೆದರೆ, ಮೊದಲಾಗಿ ಕಣ್ಣೀರು ಇಳಿಯುವುದನ್ನು ಅದೆಷ್ಟು ಸಲ ಕಂಡಿದ್ದೆನೋ! ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ ಅಮ್ಮನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರೂರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡ ಅಪ್ಪನೆದುರು ಅಳು ನುಂಗಿ ನಡೆವ ಅಮ್ಮ, ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖಕ್ಕೆ ಸೆರಗೊತ್ತಿ ಬಿಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅಪ್ಪನ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ! ಸದಾ ಪ್ರೀತಿ ವಿಶ್ವಾಸದ ಮಾತುಗಳೇ ಮುಂದಾಗಿದ್ದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೀರವ ಮೌನ ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಅಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಓದುವುದಕ್ಕಿಂತ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕಿ ಅಪ್ಪನಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಯೋಚನೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಭೂಕುಸಿತವಾಗಿ ಆರು ತಿಂಗಳಾದರೂ ಪರಿಹಾರ ಕೈ ಸೇರಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಮೊದಲ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ ರಿಸಲ್ಟ್ ಬಂದಿತ್ತು. ಅಪ್ಪ ವಿಚಾರಿಸಿದ. ಮಾರ್ಕ್ಸ್ಕಾರ್ಡ ತೋರಿಸಿದೆ. ನೋಡಿದವ ಒಂದೂ ಮಾತನಾಡದೆ ನಿರ್ಭಾವದಿಂದ ನನ್ನ ಮುಖ ನೋಡಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಟ್ಟ. “ಅಪ್ಪ, ಏನಾದ್ರೂ ಹೇಳು” ಅಂದೆ. “ಹೇಳೋದೇನು ಮಗನೆ… ನೀನೂ ಮನೆ ಸದಸ್ಯ. ನಡೆದ ಘಟನೆ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಹಾಳು ಮಾಡಿದ್ದು ಸಹಜ…” ಅನ್ನುತ್ತ ಕಣ್ಣೊರೆಸಿಕೊಂಡ. “ಅಪ್ಪ, ಎಲ್ಲಾದ್ರೂ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರ್ತೆ” ಅಂದೆ. ಅಪ್ಪನ ಗಂಟಲುಬ್ಬಿತು. ತುಟಿ ಅದುರತೊಡಗಿತು. “ಮಗಾ, ಒಂದು ಆಸ್ತಿ ಮಣ್ಣಾತು… ನಮಗಿರೋ ಇನ್ನೊಂದು ಆಸ್ತಿ ನೀನು. ನಿನ್ನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಮಣ್ಣು ಮುಚ್ಚದೆ ಇರಲಿ” ಗದ್ಗದಿಸಿದ. ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪನನ್ನು ತಬ್ಬಿ ಸಂತೈಸಿದ್ದೆ. ಅಪ್ಪ ಮಗನಾಗಿದ್ದ!
ತುಂಬಿನಿಂತ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅಪ್ಪನ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಅಮ್ಮ ತನ್ನ ಒಡವೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಸಿದ್ದಳು. ಹೇಗೂ ಎರಡು ಕೋಟಿ ಪರಿಹಾರ ಬಂದೇ ಬರುತ್ತದೆ ಅನ್ನುವ ವಿಶ್ವಾಸ ಅಪ್ಪನಿಗಿತ್ತು. “ಜೀವ ಉಳಿದ್ರೆ ಜೀವನ; ಜಾರೋ ಗುಡ್ಡ, ಮನೆ ಮೇಲೆ ಬರೋತನ್ಕ ಕಾಯೋದ್ ಹ್ಯಾಗೆ?” ಅನ್ನುತ್ತಿದ್ದವ ಬೇರೆಡೆ ಜಮೀನು ಮನೆ ಖರೀದಿಸಿಯೇ ಬಿಟ್ಟ! ಅಪ್ಪ, ಮೊದಲ ಸಲ ಸಾಲಗಾರನಾದ. ನಾನು ಸಿಇಟಿ ಬರೆದು ಎಜ್ಯುಕೇಶನ್ ಲೋನ್ ದೊರೆತು ಎಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್ ಸೇರಿಕೊಂಡೆ.
ಗುರುತು ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ಊರ ಹೊಸ ಜಮೀನಿನ ಒಂದೆಕರೆ ಅಡಿಕೆ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿದ್ದ ಅಪ್ಪ. ಬಂದ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಸಾಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಿತ್ತು. ಇನ್ನು ತೋಟ ಗೇಯಿಸೋದು ಹೇಗೆ…, ಸಂಸಾರ ಮತ್ತವನ ಅಲೆದಾಟಗಳ ಖರ್ಚು ನಿಭಾಯಿಸೋದು ಹೇಗೆ? ಅಮ್ಮನಿಗೂ ಗುಟ್ಟು ಕೊಡದ ಅಪ್ಪ, ಕರೆದಲ್ಲಿ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗತೊಡಗಿದ್ದ. ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಜಗ್ಗಲಿಲ್ಲ.., ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಬಗ್ಗಲಿಲ್ಲ.. ಅಪ್ಪ, ಎಂದೂ ಬದುಕಿಗೆ ಬೆನ್ನು ತೋರಿದವನೇ ಅಲ್ಲ…! ಆದರೆ, ನಾನು ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಕನಸುಕಂಡಿದ್ದ; ಅದು ನನ್ನಿಂದಾಗಲಿಲ್ಲ, ನೀಟ್ ಅಂಕ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಡೊನೇಶನ್ ಸೀಟ್ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಬೇಡವೆಂದೆ. ಅಪ್ಪ ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತನ್ನ ಹೆಗಲಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಖಿನ್ನನಾದ.
ಭೂಕುಸಿತವಾಗಿ ವರ್ಷ ಕಳೆದರೂ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ. ಅಪ್ಪ ಸೋಲತೊಡಗಿದ್ದು ಅವನ ನಡುಗುವ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ದೂರದಿಂದಲೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದೆ. ಮೊದಮೊದಲು ಪ್ರತಿದಿನ ಫೋನಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಅಪ್ಪ, ಕೊನೆ ಕೊನೆಗೆ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆಯೂ ಮಾತನಾಡದವನಾದ. ಅಪ್ಪ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಜಾರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅಮ್ಮನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಅವಳು ಅಳುತ್ತಿದ್ದಳು. “ಅಪ್ಪ, ಇನ್ನು ಕೇವಲ ಮೂರು ವರ್ಷ… ಹೇಗಾದ್ರೂ ಸಹಿಸು” ಅಂದಿದ್ದೆ. “ಹುಂ..” ಅನ್ನುವಾಗ ಕಣ್ಣೀರು ಅಪ್ಪನ ಗಂಟಲು ಕಟ್ಟಿತ್ತು.
ಆ ದಿನ, “ಮಗಾ, ಪರಿಹಾರ ಬಂತೂ ಅಂತಾತು. ಏಳು ದಿನದೊಳಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಿಟೇಲ್ಸ್ ಕೊಡುಲೆ ನೋಟೀಸ್ ಮಾಡಿದ್ದ” ಅಪ್ಪ ಅವನಾಗಿ ಖುಷಿಯಿಂದ ಫೋನ್ ಮಾಡಿದ್ದ. ಲ್ಯಾಬ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ನನ್ನ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಪಾರವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಂಜೆ ತುಂಬ ಹೊತ್ತು ಅಪ್ಪನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದೆ. ಇನ್ನು ಕಷ್ಟದ ದಿನಗಳು ಕಳೆಯಿತು ಅಂದುಕೊಂಡೆವು. ಅಮ್ಮನ ಒಡವೆ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಇರುವಲ್ಲಿಯೇ ಪುಟ್ಟದೊಂದು ಮನೆ ಕಟ್ಟುವುದು, ನನ್ನ ಮದುವೆ ಮಾಡುವ ತನಕದ ಆಸೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅಪ್ಪ ಹೇಳಿಕೊಂಡ. ಪರಿಹಾರದ ಮೊತ್ತದ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಅನುಮಾನವಿದ್ದರೂ ಅಪ್ಪ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮಾತನಾಡಲಿ ಎಂದು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡೆ. ಮಾರನೆಯ ದಿನವೇ ಅಪ್ಪ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಿಟೇಲ್ಸ್ ಕೊಟ್ಟು ಬಂದಿದ್ದ.
ತಿಂಗಳಾಗಿತ್ತು. ತುಂಬ ಗಾಬರಿಗೊಂಡು ಅಮ್ಮ ಫೋನ್ ಮಾಡಿದ್ದಳು. ಎಕರೆಗೆ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷದಂತೆ ಪರಿಹಾರ ಜಮಾ ಆಗಿದ್ದನ್ನು ತಿಳಿದ ಅಪ್ಪ ತಹಶೀಲ್ದಾರರೆದುರು ಆವೇಶಗೊಂಡು ಮಾತನಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಆತಂಕಿತಳಾಗಿದ್ದಳು. ತಹಶೀಲ್ದಾರರು ತಮ್ಮ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ತೋಡಿಕೊಂಡರೂ ಅಪ್ಪನ ಆವೇಶ ಇಳಿಯದೆ ಅಲ್ಲೇ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದು, ಸಧ್ಯ ಹತ್ತಿರದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದೂ ಅಮ್ಮ ತಿಳಿಸಿದ್ದಳು. ನನ್ನ ಊಹೆ ತಪ್ಪಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಪ್ಪ ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅಂದೇ ಎಚ್ಚರಿಸಬೇಕಿತ್ತು ಅನ್ನಿಸಿತು. ಇನ್ನೇನೋ.. ಅನ್ನುವ ಗಾಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬಸ್ ಬುಕ್ ಮಾಡಿ ಮನೆಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದೆ.
ಕತ್ತಲು ಹರಿಯುವ ಮುನ್ನವೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದೆ. ಅಪ್ಪ ಮಲಗಿದ್ದ. ಪಕ್ಕ ಕುಳಿತು ಕೈ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡೆ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಣ್ತೆರೆದ ಅಪ್ಪ ನನ್ನತ್ತ ನೋಡಿದ. ಕ್ಷಣವೆ ಕಣ್ಣಾಲಿಗಳು ತುಂಬಿ ಉರುಳಿದ ಎರಡು ಹನಿಗಳನ್ನು ದಿಂಬು ನುಂಗಿತು. ಎದೆ ಬಿಗಿದಂತಾಯಿತು. ಸಂಕಟ. ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನಮಾಡಿದ ಅಪ್ಪನ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಕೈ ಇಟ್ಟೆ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪನಿಗೆ ಧೈರ್ಯತುಂಬುವ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅಪ್ಪ ಆಗಲೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯೋಚಿಸಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೇಳಿದ: “ಮಗಾ, ಇನ್ನು ಮೈಮೇಲೆ ಸಾಲ ಇಟ್ಗಂಬಲಾಗ… ಮುಕ್ತಿ ಪಡೀತೆ”
ಅಪ್ಪ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ತಿಂಗಳು ಕಳೆದೊಂದುದಿನ ಅಪ್ಪ ಫೋನ್ ಮಾಡಿ, “ಮಗಾ, ಋಣಮುಕ್ತನಾದೆ” ಅಂದ. ಪರಿಹಾರದ ಮೊತ್ತವನ್ನೆಲ್ಲ ಜಮೀನು ಖರೀದಿಸಿದ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಜಮಾ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ. ಅಮ್ಮನ ಒಡವೆ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳೋದು ಬಾಕಿ ಇದೆ ಅಂದಿದ್ದ. ಅದಕ್ಕೆ ಐದು ಲಕ್ಷ ಬೇಕಿತ್ತು. ಆ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸೋದು ಬೇಡ.. ಅದು ನನ್ನ ಹೆಗಲಿಗಿರಲಿ ಅಂತ ವಿಶ್ವಾಸ ತೋರಿದ್ದೆ. ಮೂರು ವರ್ಷ ಹೇಗೋ ಬಡ್ಡಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರಾಯ್ತು ಅಂದಿದ್ದೆ. “ಆ ಭಾರ ನಿನ್ನದಲ್ಲ ಮಗಾ..” ಅಂದವ ಫೋನ್ ಕಟ್ ಮಾಡಿದ್ದ.
ಅಷ್ಟೆ. ಸೆಕೆಂಡ್ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ ಎಕ್ಸಾಮ್ ಮುಗಿಸಿ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ರಿಲ್ಯಾಕ್ಸ್ ಆಗಿದ್ದೆ. ಅನ್ನೌನ್ ನಂಬರಿನ ಕಾಲ್ ರಿಂಗುಣಿಸಿತು. ರಿಸೀವ್ ಮಾಡಿದರೆ, ಎದೆಯೊಡೆದ ಸುದ್ದಿ! ಅಪ್ಪ ಇನ್ನಿಲ್ಲ! ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಕೊಂಡಿದ್ದ!! ನಂಬಲಾಗಲಿಲ್ಲ.., ವಿಚಾರಿಸಿದರೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಿದವ ದೂರದ ಸಂಬಂಧಿ. ಅಮ್ಮ ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ! ಗುಡ್ಡದ ಮಣ್ಣೊಳಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿದಂತಾಗಿತ್ತು. ಅಪ್ಪ ಅನುಭವಿಸಿದ ಅಂಥದೇ ಶೂನ್ಯದ ವಶವಗಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದೆ!!
ಕ್ಷಣವೂ ತಡಮಾಡದೆ ಉಟ್ಟ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಸ್ ಹತ್ತಿದೆ. ಅಂತರಂಗ ವಿಹ್ವಲಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆಳದಲ್ಲಿ ತಡೆಯಲಾಗದ ಸಂಕಟ! ಅದೆಷ್ಟು ಆಲೋಚನೆಗಳು..! ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು..! ಉಮ್ಮಳಿಸುವ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲ ಪ್ರಪಂಚವೇ ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ!! ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಹೆತ್ತವರಿಂದ ಅದೆಷ್ಟು ದೂರವಿದ್ದೇನೆ ಅನ್ನುವ ಅನುಭವ, ಸಾಗದ ದಾರಿ! ಅಂತೂ ಬಸ್ ಇಳಿದವನೇ.. ದಾರಿಯನ್ನೇ ನೋಡದೆ ಮನೆಯತ್ತ ಓಡಿದೆ. ನಿಶ್ಚಲ ಅಪ್ಪನ ಪಕ್ಕ ನಿರ್ಭಾವುಕಳಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಅಮ್ಮ ನನ್ನ ಕಂಡೊಡನೆ ಓಡಿ ಬಂದು ಬಿಗಿದಪ್ಪಿ ಕಣ್ಣೀರಿನ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ತೊಯಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಳು!
ಎಲ್ಲ ಮುಗಿಯಿತೆನ್ನುವ ಭಾವದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೆ, ಐಓ ಬಂದು ಅಪ್ಪನ ಕಿಸೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮುಚ್ಚಿದ ಲಕೋಟೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟು, ನೋಡೋದಕ್ಕೆ ಹೇಳಿದರು. ಲಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಹೆಸರಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಾನೇ ನೋಡಬೇಕೆನ್ನುವ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಇತ್ತು. ನುಗ್ಗಿ ಬಂದ ಶೋಕವನ್ನು ತಡೆದು ಓಪನ್ ಮಾಡಿದೆ. ನನಗಾಗಿ ಬರೆದ ಪತ್ರ. ಅದು ಡೆತ್ ನೋಟ್ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು. ಕೆಲವೇ ಶಬ್ದಗಳ ಬರಹವಿತ್ತು.
ಮಗನೆ,
ನನ್ನ ಸಾವಿಗೆ ನಾನು ಕಾರಣನಲ್ಲ; ಸರ್ಕಾರ ಕಾರಣ! ನೆಲವನ್ನು ನಂಬಿ ನಿಂತ ನಮ್ಮ ತೋಟವನ್ನ ನೆಲವೇ ನುಂಗಿತು… ಪರಿಹಾರದ ಭರವಸೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಂಬಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ಸರ್ಕಾರವೇ ನುಂಗಿತು.
ನನ್ನ ಬದುಕಿಗೆದುರಾದ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುವಷ್ಟು ನನ್ನ ಜೀವನವಿರಲಿಲ್ಲ.. ಸೋತೆ! ನನ್ನಂತೆ ನೀನಾಗಬೇಡ. ಎದುರಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗಿಂತ ಬದುಕನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ನೀನೇ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಅಂತಹ ವಿಕೋಪಕ್ಕೆ ಸಿಗದ ಪರಿಹಾರ ರೈತನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಸಾವಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಐದು ಲಕ್ಷ ಕೊಡಬಹುದು. ಕೊಟ್ಟಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನ ಒಡವೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸು. ನನಗಾಗಿ ವ್ಯಥೆ ಬೇಡ. ನಿನ್ನಮ್ಮನಿಗೆ ನೀನೇ ಆಸರೆ.
ವಿದಾಯ….
*
ಮೂರು ವರ್ಷ ಕಳೆದಿದೆ. ತೋಟದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪನ ನೆನಪಿನ ಸಮಾಧಿ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಮೊದಲ ಸ್ಯಾಲರಿಯಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನೆನಪುಗಳು ದಟ್ಟೈಸಿತ್ತು. ಹಾಗೆ… ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕೈ ಇಟ್ಟು ತಲೆಯಾನಿಸಿದೆ. ಅಪ್ಪನ ಮಡಿಲ ಅನುಭವ!
***
-ಟಿ.ಆರ್. ಪ್ರಕಾಶ ಭಾಗವತ, ಶಿರಸಿ. 9902720407, 7019360579
ಸುದ್ದಿದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ ಗೋವರ್ಧನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಗು. ಅದಕ್ಕೀಗ ಐದು ವರ್ಷ. ಅನ್ನುವ ಭಾವದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅನ್ನಿಸಿದ್ದನ್ನು ಹೇಳಬೇಕಾದ ಒಂದು ವಾಕ್ಯ; “ಹೆತ್ತಪ್ಪನ ಖುಶಿ, ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಶೇಷಾಂಕದ ತುಂಬ ಬೆಳಕಿನ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದೆ.”
ಅಕ್ಷರ ಕೃಷಿ ಕೂಡ ಸುಲಭದ್ದಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲಿಯೂ “ಬೆಳೆಯಬೇಕು” ಮತ್ತು “ಬೆಳೆಸಬೇಕು” ಅನ್ನುವ ಹೃದಯವಂತಿಕೆ ಕಾಣಸಿಗುವುದು ಅಪರೂಪ. ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಪತ್ರಿಕೆ ರಾಜ್ಯ ಸ್ತರೀಯ ದೀಪಾವಳಿ ವಿಶೇಷಾಂಕ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಥೆ-ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದು ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಅಪರೂಪ.
ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವೆಂದರೆ, ಮೈಮೇಲೆ ಚೇಳುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಸನ! ಆಗಾಗ ಕುಟುಕುವ ನಂಜುಣ್ಣುತ್ತಲೆ ವಿಷಕಂಠನಂತೆ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನಾಗಿ ದುಡಿಯುವ ಸಂಪಾದಕನ ಹೊಣೆ ಸಣ್ಣದಲ್ಲ! ಬೆರಳ ತುದಿಯಿಂದ ಜಗವ ತೆರೆಯುವ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ ನಡೆಸುವುದು ತುಂಬ ಸಾಹಸದ ಕೆಲಸ. ಅದನ್ನು ತಪವೆಂದುಕೊಂಡರೂ ಪರಿತಾಪ ತಪ್ಪಿದ್ದಲ್ಲ! ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಜಿಲ್ಲಾ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದು ತನ್ನ ಐದನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇಂಥದೊಂದು ಜಿಗಿತ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿ! ಸಂಪಾದಕರ ಎದೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಮೆಚ್ಚಲೇ ಬೇಕು!
ಉತ್ತರಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ “ಸುದ್ದಿದಿನ” ಸುದ್ದಿಮಾಡಿದ್ದು ಪ್ರಾಯಶಹ ಈ ಕಥಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದಲೇ. ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಹೆಸರು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ ಅನ್ನುವುದು ನನ್ನ ಭಾವನೆ. ಕಥಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಕಥೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದ ನನಗೆ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಬಹುಮಾನ ಬಂತು. ಅದು ನನಗೂ ಸಮಾಧಾನಕರವೆನ್ನಿಸಿದ್ದು, ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಮೊದಲ ಮೂರು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗ! ಬಹುಶಹ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿದವರ ಅನುಭವವೂ ಹೀಗೆಯೇ ಇರಬೇಕು. ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸತನವಿದೆ, ಚಿಂತನೆ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಯುದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ! ಈ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರೂ ಕೂಡ ಅಭಿನಂದನಾರ್ಹರು. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಅನುಭವವಾಗುವುದಿದೆ. ತತ್ವ ಮತ್ತು ಸತ್ವಾಧಾರಿತ ನಿಲುಮೆಯ ಸಂಪಾದಕರಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಸುಹೃದ ಅನುಭವ ನನಗಂತೂ ಆಗಿದೆ.
ವಿಶೇಷಾಂಕ ಕೈಸೇರಿದ ದಿನದಿಂದ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ದಿನ ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಮುಳುಗಿದ್ದೆ. ಅಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ನನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು. ವರ್ತಮಾನದ ಓದುಗ ವಲಯ ಇಷ್ಟಪಡುವಂತಹ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನೇ ಪಾಕಗೊಳಿಸಿ ಬಡಿಸಿದ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನದಂತೆ ಲೇಖನಗಳು, ಸಂದರ್ಶನಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯಗಳು, ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ನಡುನಡುವೆ ಕವಿತೆಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಮುದನೀಡುವಂತಿದ್ದರೆ ಇಡೀ ವಿಶೇಷಾಂಕದ ಮುನ್ನುಡಿಯಂತಿರುವ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಒಂದಂಗುಲ ಮೇಲೆನ್ನಿಸಿ ಆಪ್ತವೆನ್ನಿಸಿತು.
ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿಯವರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಧೋರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿದೆ. ಅವುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಉತ್ತುಂಗವಾಗಿದೆ. ಸಂಪಾದಕರ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದ ಭಾವಕ್ಕೆ ತಲೆ ತೂಗಿದೆ. ಅವರ ಕ್ಷಮತೆ, ಹೊತ್ತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಸಂಚಿಕೆಯ ಪ್ರತಿ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿದೆ. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದೆಡೆ ಅವರಿಗೆ ಗಂಭೀರತೆ ಇದೆ. “ದೇವನಗರಿ ಸುದ್ದಿದಿನ” ಪತ್ರಿಕೆ, ಸಮಾಜದೆದುರಿನ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಬೇಕು ಅನ್ನುವ ಅವರ ಹಂಬಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿದೆ. ಆ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶೇಷಾಂಕದ ಒಂದೊಂದೂ ಪುಟವನ್ನೂ ಅವರು ಅಳೆದು ತೂಗಿ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಓದುಗರಿಗೊಪ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರವರ ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ಓದಿನ ಸಖ್ಯವನ್ನು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒದಗಿಸಿದೆ.
ಇನ್ನು, ಕಿರೀಟದೊಳಗಿನ ಮುತ್ತುಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಂಚಿಕೆಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮೆರಗು ನೀಡಿವೆ. ಮುಖಪುಟದ ರೂಪದರ್ಶಿಯ ಸಹಜ ಸೌಂದರ್ಯ ಕಣ್ಣೆಳೆಯುವಂತೆ, ವಿಶೇಷಾಂಕ ಇಡೀಯಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದೆ ಅನ್ನುವಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಗೋವರ್ಧನರ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಇಲ್ಲಿ ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿದೆ.
ಅಭಿನಂದನೆಗಳು ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿ ಹಾಗೂ ಅವರ ತಂಡಕ್ಕೆ.
–ಟಿ.ಆರ್. ಪ್ರಕಾಶ ಭಾಗವತ, ಶಿರಸಿ. 9902720407, 7019360579
