ಬಹಿರಂಗ
ಡಾನಿಷ್ ಸಿದ್ದಿಖಿ- ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಬಲಿ
- ನಾ ದಿವಾಕರ
ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಬಂಡುಕೋರರ ದಾಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಭಾರತದ ಪತ್ರಿಕಾ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಡಾನಿಷ್ ಸಿದ್ದಿಖಿ ( 1983-2021 ) ಬಹುಶಃ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಲಪಂಥೀಯ ಮತಾಂಧತೆ, ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಉಲ್ಬಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ, ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಯ್ಟರ್ಸ್ ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ 38 ವರ್ಷದ ಡಾನಿಷ್ ಸಿದ್ದಿಖಿ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ತಾಲಿಬಾನ್ ಉಗ್ರರ ನಡುವಿನ ಕಾಳಗವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ತಾಲಿಬಾನ್ ಉಗ್ರರ ದಾಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷದಿಂದಲೂ ಈ ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಡನೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಡಾನಿಷ್ 2018ರಲ್ಲಿ ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದರು.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೋವಿದ್ 2ನೆಯ ಅಲೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಅನಾಥ ಶವಗಳಿಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದ ಡಾನಿಷ್, ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ದೆಹಲಿ ಗಲಭೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಮನಮುಟ್ಟುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನು ಜನರ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದರು.
“ವಾಣಿಜ್ಯ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಮರಾದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಸ್ಫೋಟಕ ಸುದ್ದಿಗಳ ಹಿಂದಿನ ಮಾನವೀಯ ಮುಖವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕ್ಯಾಮರಾ ಕಣ್ಣಿನ ಮೂಲಕ ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಜನರಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖುಷಿ ಇದೆ ”ಏಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಡಾನಿಷ್ ಇಂತಹುದೇ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಗಳ ದಾಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿರುವುದು ವಿಡಂಬನೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
ಜಗತ್ತಿನ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಹಿಂಸೆಗೆ ನಾನಾ ರೂಪಗಳು. ಪ್ರಭುತ್ವಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ವಿಚ್ಚಿದ್ರಕಾರಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ಹಿಂಸೆ ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ, ಪ್ರಜಾ ವಿಮೋಚನೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದಂಗೆಯೆದ್ದು, ಪ್ರಭುತ್ವದ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆ, ಕ್ಷೋಭೆಯನ್ನು ಹರಡುವ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಹಿಂಸೆ ಅಥವಾ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ತಾಲಿಬಾನ್ ಉಗ್ರರು ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಪೈಶಾಚಿಕ ಕೃತ್ಯಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪೇಷಾವರದಲ್ಲೂ ಸಂಭವಿಸಿವೆ, ಭಾರತದ ಗುಜರಾತ್ನಲ್ಲೂ ಸಂಭವಿಸಿವೆ, ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲೂ ಘಟಿಸಿವೆ. 2020ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲೂ ಸಂಭವಿಸಿದೆ.
ಈ ಹಿಂಸಾಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಉಗ್ರವಾದ, ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ, ಜಿಹಾದ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಲು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿವೆ. ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಲೂ ಇದೆ. ಹತ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾವಸಾನಗೊಳ್ಳುವ ಹಿಂಸೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೊಳಪಡಿಸುವ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದುಬಿಡುತ್ತವೆ.
ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಇದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಡಾನಿಷ್ ಸಿದ್ದಿಖಿ ಸಾವಿಗೆ ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸುವ ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಲೀ, ಇತರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಾಯಕರಾಗಲೀ ತಮ್ಮ ಬೆನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಘಟನೆಗಳತ್ತ ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿದರೆ, ಈ ಸಮರವೀರರ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಸಾವಿರಾರು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಶವಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಇಂದು ಡಾನಿಷ್ ಕೊಲೆಗೆ ಕಾರಣರಾದ ತಾಲಿಬಾನ್ ಪಡೆಯೇ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಯ , ಒಂದು ಕಾಲದ ಮುದ್ದಿನ, ಕೂಸು ಎನ್ನುವುದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸತ್ಯ. ಈ ತಾಲಿಬಾನ್ ಉಗ್ರರು ಇಸ್ಲಾಂ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ನರಮೇಧಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮೂಲವೇ ಅಮೆರಿಕದ ಪೆಂಟಗನ್. ಸಿರಿಯಾ, ಲೆಬನಾನ್, ಇರಾಕ್, ಯಮನ್ ಮತ್ತಿತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಡ್ರೋನ್ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಅಮಾಯಕರ ಸಾಲಿಗೆ ತಾಲಿಬಾನ್ ತನ್ನದೂ ಒಂದಿಷ್ಟಿರಲಿ ಎಂದು ಶವಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಡಾನಿಷ್ ಈ ಸಾವಿನ ಸರದಾರರ ಹರಕೆಯ ಕುರಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರೂ ಡಾನಿಷ್ ಸಾವಿಗೆ ಸಂತಾಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೊನೆಗೆ ತಾಲಿಬಾನ್ ಮುಖ್ಯಸ್ತರೂ ಸಹ ಸಂತಾಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಯೊಬ್ಬ, ವಿದೇಶಿ ನೆಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ ಉಗ್ರವಾದಿಗಳ ಧಾಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಮಂತ್ರಿ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ವಿಷಾದವನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದೆ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಡಾನಿಷ್ ಸಿದ್ದಿಖಿ #ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿಗೆ/ಹತ್ಯೆಗೆ ಅರ್ಹನಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
ಫಾದರ್ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ ಸ್ವಾಮಿ ಅವರಂತೆ ಡಾನಿಷ್ ಸಿದ್ದಿಖಿಯೂ ಸಹ ಸಾವಿನ ಕದ ತಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಪ್ರಜೆ ಆಗಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಹತ್ಯೆಯ ಹಿಂದಿನ ಹಿಂಸೆಗಿಂತಲೂ, ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಹತ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೌನ ವಹಿಸುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅಲ್ಲವೇ ?
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇದೇನೂ ಹೊಸತಲ್ಲ. ಸಾವಿರಾರು ಸಿದ್ದಿಖಿಗಳು, ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ನಿಯೋಗಿಗಳು, ಸಫ್ದಾರ್ ಹಷ್ಮಿಗಳು ಈ ದೇಶದ ಮಣ್ಣಲ್ಲಿ ಅನಾಥರಂತೆ ಮಣ್ಣಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಲಾಕ್ಡೌನ್ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವು ಬದುಕಿನೊಡನೆ ಸೆಣಸಾಡಿದ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ತಮ್ಮ ಮೂಲ ನೆಲೆಯಿಂದಲೇ ಉಚ್ಚಾಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ನಿರಾಶ್ರಿತರಾದ ರೋಹಿಂಗ್ಯಾಗಳು, ವಾರಸುದಾರರಿಲ್ಲದೆ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ದಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕೋವಿದ್ ಪೀಡಿತ ಶವಗಳು, ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಬಂದ ಶವಗಳು, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಮಸೂರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದ ಡಾನಿಷ್, ದೆಹಲಿ ಗಲಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ, ಕೈಕಟ್ಟಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಪೊಲೀಸರ ಎದುರೇ ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರಿಗೆ ಪಿಸ್ತೂಲು ತೋರಿಸಿ ಹೆದರಿಸಿದ್ದ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕನ ಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದರು. ಬಹುಶಃ ಸಾಯುವ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು ಇಷ್ಟು ಸಾಕಾಗಿತ್ತು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಡಾನಿಷ್ ಸಹ ಮತ್ತೊಂದು ಅನಾಥ ಶವವಾಗಿ ಅಂತ್ಯ ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಹಥ್ರಾಸ್ನಲ್ಲಿ ನಡುರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ದಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅತ್ಯಾಚಾರಕ್ಕೀಡಾದ ಯುವತಿಗೂ, ಜಾಮೀನು ದೊರೆಯದೆ ಸೆರೆವಾಸದಲ್ಲೇ ಅಂತ್ಯ ಕಂಡ ರೋಗಪೀಡಿತ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ ಸ್ವಾಮಿಗೂ, ದನದ ಮಾಂಸದ ತುಂಡನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟ ತಪ್ಪಿಗಾಗಿ ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ ಅಖ್ಲಾಕ್ಗೂ, ತಾಲಿಬಾನ್ ಉಗ್ರರ ಧಾಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಡಾನಿಷ್ಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನಿದೆ ? ಸಾವನ್ನು ಸಾಪೇಕ್ಷಗೊಳಿಸುವ ವಿಕೃತ ಪರಂಪರೆಯೊಂದನ್ನು ನಾವು, ಭಾರತೀಯರು ಪೋಷಿಸಿಕೊಂಡೇ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ.
ಹಾಗೆಯೇ ನಮಗೆ ಚಾಮರಾಜನಗರದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕ ಇಲ್ಲದೆ ಸತ್ತ 24 ಅಮಾಯಕರೂ ನಗಣ್ಯ ಎನಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟು ನಡುಬೀದಿಯಲ್ಲೇ ಸತ್ತ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರೂ ನಿಕೃಷ್ಟರಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾಗುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೈತರೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತರಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ.
ನವ ಉದಾರವಾದ, ಬಲಪಂಥೀಯ ರಾಜಕಾರಣ, ಜಾತಿ ದ್ವೇಷ, ಮತಾಂಧತೆ, ದ್ವೇಷ ರಾಜಕಾರಣ ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಾಪಾಡಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಇಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಧಾರೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕೋವಿದ್ ಮೊದಲನೆ ಅಲೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕೂಳಿಲ್ಲದೆ ಅನಾಥರಂತೆ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರು, ಎರಡನೆ ಅಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ದೊರೆಯದೆ, ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ ಈ ಸಾವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಕೈತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತಾಲಿಬಾನ್ ಕ್ರೌರ್ಯಕ್ಕೂ ಈ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕ್ರೌರ್ಯಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನಾದರೂ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ? ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಸಾವು ಸ್ವೀಕೃತವಾದ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಪೇಕ್ಷಿತ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಇನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿಗದಿತ. ಹೌದಲ್ಲವೇ ?
ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಡಾನಿಷ್ ಸಿದ್ದಿಖಿ ಒಬ್ಬ ಹುತಾತ್ಮನಾಗಲಿಲ್ಲ. ವಿದೇಶಿ ಉಗ್ರವಾದಿಗಳ ಗುಂಡೇಟಿಗೆ, ವಿದೇಶಿ ನೆಲದಲ್ಲೇ ಬಲಿಯಾದ ಭಾರತದ ಪತ್ರಿಕಾ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕನೊಬ್ಬನಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮಾನ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂತಾಪವೂ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ದ್ವೇಷ ರಾಜಕಾರಣದ ಮುದ್ದು ಕೂಸುಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸಿ, ಕೇಕೆ ಹಾಕಿದ್ದವು. ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಬಲಿಪೀಠದಲ್ಲಿ, ತಾಲಿಬಾನ್ ಅರಣ್ಯ ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದ ಡಾನಿಷ್ ಸಿದ್ದಿಖಿ , #ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಗಿಬಿಟ್ಟ, ಪ್ರತಿರೋಧದ ದನಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟ, ನಮ್ಮ ಸ್ವಘೋಷಿತ ದೇಶಪ್ರೇಮದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರತಾಗಿಬಿಟ್ಟ.
ಹಾಗಾಗಿ ಕ್ಯಾಮರಾ ಹಿಡಿದ ಈ ಸೇನಾನಿ ಶಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿದ ಸೇನಾನಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಂಡುಬಿಟ್ಟ. ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ಜಜದ ಹೊದಿಕೆಗಾಗಲೀ, ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಸಮ್ಮಾನಕ್ಕಾಗಲೀ ಹಕ್ಕುದಾರನಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ಆಳುವ ವರ್ಗಗಳ ಸಂತಾಪದ ಮಾತುಗಳಿಗೂ ಅರ್ಹನಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಇದೇನೂ ಅತಿಶಯ ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿಯಲ್ಲೇ ಕಳೆದ ಐದಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಮೇಲೆ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧಾಳಿಗಳು ನಡೆದಿವೆ. 2014-19ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 40 ಪತ್ರಕರ್ತರು ಹತ್ಯೆಗೀಡಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಪೈಕಿ 21 ಮೃತರು ನೇರ ಪತ್ರಿಕಾ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
2010ರ ನಂತರ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಹತ್ಯೆಯ 30 ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. 2014ರ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ 2014ರ ನಂತರ 19 ಮಹಿಳಾ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಹಲ್ಲೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗಕ್ಕಾಗಲೀ, ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕಾಗಲೀ ಇದು ಗಂಭೀರ ವಿಚಾರ ಎನಿಸಿಯೇ ಇಲ್ಲ.
ಕಳೆದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರುವ ಧೃವೀಕರಣವೂ ಈ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ, ನಾಯಕರ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವವರ ಮಾಲಿಕತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಮೇಲಿನ ಧಾಳಿಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
“ ಸುದ್ದಿಯ ಸಂಸ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ”ಯ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಹುಪಾಲು ಸುದ್ದಿಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಸಂಹಿತೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ, ತಾವು ಆಶ್ರಯಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನೂ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶ್, ಶ್ರೀನಗರದ ಶೂಜತ್ ಬುಖಾರಿ, ದೂರದರ್ಶನದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಅಚ್ಯುತಾನಂದಸಾಹು (ಮಾವೋವಾದಿಗಳ ಗುಂಡೇಟಿಗೆ ಬಲಿಯಾದ್ದರು), ಈ ಮೂರು ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಕ್ರಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ಭೂಮಾಫಿಯಾ, ಜಲ ಮಾಫಿಯಾ, ಹೆಂಡದ ದೊರೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರೇ ಧಾಳಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ದೇಶ ಅಪ್ಪಟ ಜಾತ್ಯತೀತ.
2020ರಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಲಭೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 14 ಪತ್ರಕರ್ತರ ವಿರುದ್ಧ ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಮೊಕದ್ದಮೆ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವುದು ಕಾಕತಾಳೀಯವೇನಲ್ಲ. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿಯೇ ಪಿಸ್ತೂಲು ತೋರಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸರ್ವ ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿದ್ದರೆ, “ ಗೋಲಿ ಮಾರೋ ಸಾಲೋಂಕೋ ” ಎಂದು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಕರೆ ನೀಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇಷ್ಟರ ನಡುವೆ ಕಳೆದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ 200 ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಹತ್ಯೆಗೀಡಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಯಾವುದೇ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸೇರದೆ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಬಹುಶಃ ಗಣನೆಗೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಾಧ್ಯಮ ವಲಯದ ಈ ಬಂಧುಗಳ ಹತ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಧಾಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಮೂಹವೇ ಮೌನವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಈ ದೇಶದ ಅಧಿಕಾರ ರಾಜಕಾರಣ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಔದ್ಯಮಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು ಮಾಧ್ಯಮ ವಲಯದ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿವೆ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೋವಿದ್ ಸಾವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ಕೋವಿದ್ ಸಾವುಗಳನ್ನು ಬಚ್ಚಿಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದ ದೈನಿಕ್ ಭಾಸ್ಕರ್ ಪತ್ರಿಕಾ ಸಮೂಹ ಈಗ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಧಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದ ಈ ಪತ್ರಿಕೆ ಈಗ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪವರ್ ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿಯ ಪ್ರಕರಣವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಬಹುದು.
ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೇ ಬದಿಗೊತ್ತಿ ಈ ರೀತಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಧೃವೀಕರಣಕ್ಕೊಳಗಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಮಾಧ್ಯಮ ವಲಯ ಇಂದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಹೊರೆಯನ್ನು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಹೊರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆಳುವ ವರ್ಗಗಳ ಪರ, ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಪರ , ಭೂಮಾಫಿಯಾ ಮತ್ತಿತರ ಅಕ್ರಮ ಸಂತಾನಗಳ ಪರ ಇರುವ ಶಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವರದಿಗಾರರನ್ನು, ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ತಮ್ಮ ಅಕ್ರಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿವೆ. #ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಭರವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ದುರ್ಭರವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಮತಾಂಧತೆ, ಜಾತಿ ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಕೋಮುವಾದದ ಛಾಯೆ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಆವರಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ, ಈ ಅನ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ವ್ಯವಧಾನವನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಮಾಜ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
ಈ ಕಗ್ಗೊಲೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ, ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತ, ದ್ವೇಷಪೂರಿತ, ಜಾತಿ ಪ್ರೇರಿತ ಹತ್ಯೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಾವು ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿ ಪ್ರತಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಡಾನಿಷ್ ಸಿದ್ದಿಖಿ ಅನಾಥ ಶವ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಎಂದು ಬೆನ್ನುತಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ದೇಶದ ಬೃಹತ್ ಬೌದ್ಧಿಕ ವಲಯ ಇಂದು ಈ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದೆ. ಇದು ವಿಚ್ಚಿದ್ರಕಾರಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ. ದುರಂತ ಎಂದರೆ ಪತ್ರಿಕಾ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ನಮ್ಮ ಸುದ್ದಿಮನೆಗಳೂ ತಮ್ಮ ನೈತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ವಿಮುಖವಾಗಿವೆ. ಡಾನಿಷ್ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ರಂಜನೀಯವಾಗಿ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಸುದ್ದಿಮನೆಗಳ ನಿರೂಪಕರಿಗೆ ನಮ್ಮ ನೆಲದಲ್ಲೇ ಅನಾಥರಾಗಿ ಮಡಿದ 200 ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಾವು ಗಣನೆಗೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾಧ್ಯಮ ಲೋಕದ ಈ ನಿರ್ದಯಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ವಂದಿಮಾಗಧ ಧೋರಣೆಯೇ ಡಾನಿಷ್ ಸಿದ್ದಿಖಿ ಅಂತಹ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ ಮಾರಕವಾಗುತ್ತದೆ.
ಜಾತೀಯತೆ, ಮತಾಂಧತೆ ಮತ್ತು ಹುಸಿ ದೇಶಪ್ರೇಮದ ಗುಂಗಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಸುದ್ದಿಮನೆಗಳು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾರಿಕೊಂಡಿವೆ, ಬಹಳಷ್ಟು ಮಾಧ್ಯಮ ಬಂಧುಗಳು ತಮ್ಮ ವಿವೇಕವನ್ನು ಒತ್ತೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ತಮ್ಮ ವಿವೇಚನೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿ ವೃತ್ತಿನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಸಹನೀಯವಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನಾದರೂ ಕಾಡುವಂತಾದರೆ, ಆಫ್ಘಾನ್ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳ ಧಾಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಡಾನಿಷ್ ಸಿದ್ದಿಖಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನಾದರೂ ಪಡೆಯಬಹುದೇನೋ !!!
ಸುದ್ದಿದಿನ.ಕಾಂ|ವಾಟ್ಸಾಪ್|9980346243
~ಸುಜಾತ ಎಸ್.ಎನ್ ರೆಡ್ಡಿ, ಬೆಂಗಳೂರು
ಅತ್ತೇ , ಇವತ್ತು ಜಯಂತ್ ಮಾವ ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೇ ಬರ್ತಿದ್ದಾರಂತೆ..! ಅಮ್ಮ ತುಂಬಾ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಖುಷಿಯಾಗಿ ಕಾಣ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನ ಹಿಡಿಯಕ್ಕೇ ಆಗ್ತಿಲ್ಲಾ ಅನ್ನಿ..!” ಕಾಲಿಗೆ ತೊಡರುತ್ತಿದ್ದ ರೇಷ್ಮೆಲಂಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮಹಡಿ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿ ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡುತ್ತಾ ಬಂದವಳು, ನನ್ನ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ,”ಅತ್ತೇ,ನಿಮಗೆ ಖುಷಿ ಇಲ್ವಾ..!? ಮಾವ ಹತ್ತುವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಜೈಲಿನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮನೆಗೆ ಬರ್ತಿರೋದು..!?” ಏದುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾ ಕಂಗಳನ್ನು ಕಿರಿದಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಗ್ಧವಾಗಿ ಕೇಳಿದಳು ನಮ್ಮನೆಯ ಚೈತನ್ಯ ಚಿಲುಮೆ ಮೌನಿಕ.
”ನಾವೆಲ್ಲ ಖುಷಿಪಡುವ ಸಾಧನೆಯ ಕೆಲಸವೇನೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ ನಿಮ್ಮ ಮಾವ ಮೌನಿ. ನನ್ನಣ್ಣ ಅಂದ್ರೆ ನಿಮ್ಮಪ್ಪನನ್ನ ಕೊಂದು ಜೈಲಿಗೆ ಹೋಗಿರೋದು! ಅಂಥವನ ಮುಖ ನೋಡಕ್ಕೂ ನನಗಿಷ್ಟವಿಲ್ಲ!” ನನ್ನೊಳಗಿನ ಅಸಹನೆ, ಕೋಪ, ನಿರಾಸೆ ಎಲ್ಲವೂ ನಾನಾಡುವ ಪ್ರತಿಪದದಲ್ಲಿಯೂ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಾ ಮಡಚಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಂಬಳಿಯನ್ನು ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಕಿತ್ತೆಸೆದು ಕೊರಳಿಗೆ
ನೇತುಬೀಳುತ್ತಾ,”ಕಣ್ಣಿಂದ ನೋಡಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯವಲ್ಲ. ಪೂರ್ತಿ ವಿಚಾರ ತಿಳಿಯದೆ ಯಾರನ್ನೂ ದೂಷಿಸಬಾರದು, ದ್ವೇಷಿಸಬಾರದು ಅಂತ ಅಮ್ಮ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೇ, ಉದ್ದೇಶಗಳು ಒಳ್ಳೆಯದಿದ್ರೆ ಕೆಲವೊಂದು ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ರಕ್ತದಕಲೆ ಅಂಟಲ್ವಂತೆ! ಮಾವ ಒಳ್ಳೆಯವರು. ಅವರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಪ್ಪನನ್ನ ಕೊಂದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನ ಅಮ್ಮನೊಡನೆ ನಾನೂ ನಂಬ್ತೀನಿ ಅತ್ತೆ…!”
”ನಿಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಅವ ಒಳ್ಳೆಯವನು ಅನ್ನೋ ಭ್ರಾಂತು ಹಿಡಿದಿದೆ! ತಾನೊಬ್ಬ ಸತ್ಯಸಂಧ ಅಂತ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನು ನಂಬಿಸಿ ಮಂಕುಬೂದಿ ಎರಚಿದ್ದಾನೆ ಆ ನಿನ್ನ ಮಾವ ಜಯಂತ್! ಅದಕ್ಕೇ ನೀವೆಲ್ಲಾ ಹೀಗಾಡ್ತಿರೋದು!” ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ನೋವಿನಸೆಲೆ ಉಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದರೆ ಕಂಬನಿಯನ್ನು ಕಾಣದಂತೆ ತಡೆದು ತುಸು ಬಿರುಸಾಗಿಯೇ ಅವಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದೆ. ಕೋಪದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಕಂಡ ನನ್ನೊಡನೆ ಮತ್ತೇನು ಮಾತನಾಡಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಒಂದುಕ್ಷಣ ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡಿ ಮೌನವಾಗಿಯೇ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಹೋದಳು ಮೌನಿಕ.
ಯಾಕೋ ಮನಸ್ಸೆಲ್ಲಾ ಕದಡಿದಂತಾಗಿತ್ತು..! ಹೃದಯವೂ ನೆನಪುಗಳಿಂದ ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಬದುಕಿನ ನೀಲನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ತಿರುವುಗಳು ನೆಮ್ಮದಿಯ ಜೀವನಪಥವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಗ್ಗಲಾಗಿಸಿಬಿಡುತ್ತವೆಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಮನಸ್ಸು ಹಗುರಾಗಲೆಂದು ಮಹಡಿಯ ಕಿಟಕಿಯನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ತೆರೆದು, ಹೊರಗಡೆ ಇಣುಕಿ ನೋಡಿದ್ದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಹಸಿರು ಹೊದ್ದ ಘಟ್ಟಪ್ರದೇಶ. ನೇಸರನ ಜಾಡಿಲ್ಲದೆ ಕವಿದಿದ್ದ ಹಿಮವಿನ್ನೂ ಕರಗಿರಲಿಲ್ಲ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಗೂಡಿನಂತಹಾ ಮನೆಗಳಿಂದ ಮುಂಜಾನೆಯ ಮಂಜನು ಸೀಳುತ್ತಾ ಹೊರಟ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಹೊಗೆ ಅಲ್ಲೊಂದು ಜೀವಚೈತನ್ಯವನ್ನು, ಬದುಕಿನೆಡೆಗಿನ ಅಪರಿಮಿತ ಒಲವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮುದುಡಿದ್ದ ನನ್ನ ಮನಕ್ಕೆ, ಬದುಕಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಆ ಚಿತ್ರಣ ಯಾವ ಹುರುಪನ್ನೂ ತುಂಬಲಾರದೆ ಸೋತಿತ್ತು. ಮಾಗಿಯ ಚಳಿಗೆ ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಡಲನ್ನು ಶಾಲಿನಿಂದ ಬೆಚ್ಚಗಾಗಿಸಿ ನಾನು ಮಾತ್ರ ನೆನಪುಗಳ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಗಿದ್ದೆ.
****
ಹೆಚ್ಚೂ ಕಮ್ಮಿ ಇದೇ ಮಾಘಮಾಸದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅಣ್ಣ ಅಶ್ವಿನ್ ಗೆ ಚಂದ್ರಚಕೋರಿಯಂತಹ ಪ್ರವಸ್ಥಿಯೊಡನೆ ಮದುವೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರದ್ದು ಪ್ರೇಮವಿವಾಹ. ಅತ್ತಿಗೆಯಂತೂ ಗುಣದಲ್ಲಿ ಅಪರಂಜಿ! ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ಅಣ್ಣನೊಡನೆ ನನ್ನ ಬಾಂಧವ್ಯ ಅಷ್ಟಕ್ಕಷ್ಟೇ! ಅವನೆಂದರೆ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಭಯ! ಅವನ ಒರಟು ಸ್ವಭಾವ, ಗಡಸುಮಾತು ಅವನಿಂದ ದೂರವಿಟ್ಟಿತ್ತಾ ಅನ್ನೋದು ನೆನಪಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅತ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಕಲ್ಮಶವಿಲ್ಲದ ನಡೆನುಡಿಯಿಂದ ಬಂದ ಹೊಸದರಲ್ಲಿಯೇ ಮನೆಯ ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನೂ ಗೆದ್ದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಳು. ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷ ಚಿಕ್ಕವಳಾದ ನನ್ನೊಡನೆ ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳತಿಯಂತೆ ಬೆರೆತು ಹೋಗಿದ್ದಳು. ಚಿನ್ನಾರಿ ಮೌನಿಕಳ ಆಗಮನವಾದ ನಂತರವಂತೂ ನಮ್ಮ ಮನೆ ನಂದಗೋಕುಲವಾಗಿತ್ತು.
ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಧುರ್ಯದ ಪ್ರೇಮಪಲ್ಲವಿಸಿ ಹರೆಯಕ್ಕೆ ರಂಗುರಂಗಿನ ಕನಸು ತುಂಬಿತ್ತು. ಆ ಸವಿಭಾವದ ಒಲವ ಲಹರಿಗೆ ಕಾರಣನಾದವನು ಅತ್ತಿಗೆಯ ಅಣ್ಣ ಜಯಂತ್. ನೋಡಲೆಷ್ಟು ಸ್ಫುರದ್ರೂಪಿಯೋ ಅಷ್ಟೇ ಹೊನ್ನಿನ ಗುಣವುಳ್ಳವನು! ಅಣ್ಣನ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕದ್ದ ಚೆಲುವ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಂಗಿಯನ್ನು ನೋಡುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತಲೇ ಹಸನಾದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯೆಂಬ ಬೀಜ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ್ದ. ಅದು ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದು, ಚಿಗುರುತುಂಬಿ ಹೆಮ್ಮರವಾಗಲು ಐದಾರು ವರ್ಷಗಳೇ ಹಿಡಿದಿದ್ದವು.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬದುಕನ್ನು ಅವನೆಷ್ಟು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನೆಂದರೆ ಅವನಿಲ್ಲದೆ ಕಳೆವ ಒಂದೊಂದು ಕ್ಷಣಗಳು ಕೂಡ ಯುಗಗಳಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗಾಢ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಸೆದಿದ್ದ ನಾವು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಬಿಟ್ಟಿರಲಾರೆವು ಎಂದರಿವಾದಾಗ ತಡಮಾಡದೆ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರೊಡನೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಕೇಳಿದ್ದ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯೂ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ಜಯಂತ್ ಕೂಡ ತಂಗಿಯ ಮದುವೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದ ಸಾಲದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಇಳಿಸಿಕೊಂಡು ಸುಭದ್ರವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನರಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಈಗ ಬೇಡವೆನ್ನಲು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರಣಗಳೇ ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಅಮ್ಮ, ಅಣ್ಣ ಖುಷಿಯಿಂದಲೇ ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಮದುವೆಗೆ ಅಸ್ತು ಎಂದಿದ್ದರು. ಅತ್ತಿಗೆಯ ಸಂತೋಷಕ್ಕಂತೂ ಪಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ! “ಈ ಮನೆಯ ಪುಟ್ಗೌರಿ ನನ್ನ ತವರನ್ನು ಬೆಳಗಲು ಹೋಗ್ತಿದ್ದಾಳೆ..!” ಎಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದಳು.
ಆದರೆ ಕ್ರೂರವಿಧಿಗೆ ನಮ್ಮ ಈ ಸಂತೋಷ ಕಣ್ಣುಕುಕ್ಕಿತ್ತೇನೋ..! ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ಭರದಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಬರಸಿಡಿಲಿನಂತೆ ಅಣ್ಣನ ಹತ್ಯೆಯ ಸುದ್ದಿ ಬಂದು ಅಪ್ಪಳಿಸಿತ್ತು! ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಘೋರ ದುರಂತವೆಂದರೆ ಆ ಕೊಲೆಯನ್ನು ಜಯಂತ್ ಮಾಡಿದ್ದ ಎನ್ನುವುದು..! ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ ಕಾಲ ಕೆಳಗಿನ ಭೂಮಿ ಒಮ್ಮೆಲೇ ಕುಸಿದ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು! ನಾನಂತೂ ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಥರಥರನೆ ನಡುಗಿ ಹೋಗಿದ್ದೆ! ತೋಟದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಮಡುವಿನ ನಡುವಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಅಣ್ಣನನ್ನು ಕಂಡು ಜೀವ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಏನಾಯ್ತು,!? ಯಾಕಾಯ್ತು..!? ಎಂಬುದೇ ಅರ್ಥವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅತ್ತಿಗೆಯಂತೂ ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಂತೆ ಶೂನ್ಯವನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸುತ್ತಾ ಮೌನದ ಮೊರೆ ಹೊಕ್ಕಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಳು. ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಈ ಘಟನೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಬಾಳಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆ ತುಂಬಿ ಸಂತೋಷಗಳನ್ನು ಆವಿಯಾಗಿಸಿತ್ತು.
ಮೊದಲಿಗೆ ಜಯಂತ್ ಕೊಲೆಗಾರನೆಂದರೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಕೂಡ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅದನ್ನೇ ಜೈಲಿನ ಕಂಬಿಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಅವನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ನನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೇಳುಗಳಿಗೂ ಅವನದ್ದು ಮೌನವೇ ಉತ್ತರವೆಂದಾದಾಗ ನನ್ನ ಸಹನೆಯ ಕಟ್ಟೆಯೊಡೆದಿತ್ತು.
“ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವೇ..!? ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನೇ ನಂಬಿರುವ ನಾನು, ಪ್ರವಸ್ಥಿ, ಅಪ್ಪನಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕಬೇಕಾದ ನಮ್ಮ ಮೌನಿ.. ಇವರ್ಯಾರೂ ನೆನಪಾಗಲಿಲ್ಲವೇ..!? ಎಲ್ಲರ ನಾಳೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕವಾಗಿಸಿದೆಯಲ್ಲಾ ನಿನ್ನದೆಂಥ ಕ್ರೂರ ಮನಸ್ಥಿತಿ..!?” ಎಂದು ಕೋಪಾವೇಷದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ವೇದನೆಯನ್ನನುಭವಿಸುತ್ತಾ ನೇರಾನೇರ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಬಂದಿದ್ದೆ! ಅವನೇ ಕೊಲೆಗಾರನೆಂದು ಸಾಕ್ಷಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ದೃಢೀಕರಿಸಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ಜನರ ಜೀವನವನ್ನು ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ದೂಡಿದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂದು ಮತ್ತೆ ನನಗನ್ನಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಬದುಕಿನ ಪುಟಗಳು ತಿರುವಿಕೊಂಡಂತೆಲ್ಲಾ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಜೀವನ ‘ಪಡಸಾಲೆಯ ಕರಿಕಂಬದಂತೆ’ ನಿರಾಳವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಏಕಾಂಗಿಭಾವದ ಛಾಯೆ ಮಾಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು ಆಗಾಗ ಶಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೆ. ಆದರೆ ಅತ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಳಣ್ಣನ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ನಿಲುವನ್ನೂ ತಾಳಿರಲಿಲ್ಲ! ತಾನು ಪ್ರೀತಿಸಿ ಮದುವೆಯಾದ ಗಂಡನನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಿದನೆಂಬ ಕೋಪ ಅವಳಲ್ಲಿರಲೇ ಇಲ್ಲ! ತನ್ನಣ್ಣ ಎಂಬ ಅತಿಯಾದ ವಾತ್ಸಲ್ಯವೇನೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ನನಗದು! ಅದನ್ನೇ ಒಂದುದಿನ ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಅವಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ…
”ಜಯಂತ್ ಅಣ್ಣ ಹೇಗೆ ಅನ್ನೋದು ನಿನಗೂ ಗೊತ್ತಿದೆ ಮೃದುಲ. ಇಷ್ಟು ವರ್ಷದ ಒಡನಾಟದಲ್ಲಿ ಅವನೇನೆಂಬುದನ್ನು ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಇಂದು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನನ್ನೆದುರಲ್ಲಿ ಕೇಳ್ತಿರಲಿಲ್ಲ..” ಎಂದಷ್ಟೇ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ ಪ್ರವಸ್ಥಿ ಅವನ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಇದು ನನಗೆ ಉಗುಳಲಾರದ ಬಿಸಿತುಪ್ಪವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ದ್ವೇಷಿಸಿ ದೂರವಿಡಲು ನನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಗಂಡನ ಸಾವಿನ ದುಃಖವನ್ನು ನುಂಗಿಕೊಂಡು ಅವಳು ಕುಟುಂಬಕ್ಕಾಗಿ ನಿಂತ ಪರಿ ಎಂತಹವರನ್ನೂ ನಿಬ್ಬೆರಗಾಗಿಸುವಂತಿತ್ತು..! ಈ ಹತ್ತುವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡುದಿಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಮನೆಯನ್ನು, ತೋಟವನ್ನು ಅವನಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭಾಳಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಸೊಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಮ್ಮನಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವುದೇ ದೂರುಗಳಿರಲಿಲ್ಲ.
ಕಾಲೇಜಿನ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ ಬೆಳಗನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಡನೆ ಹೇಗೋ ಕಳೆದುಬಿಟ್ಟರೂ ಕತ್ತಲೆಯ ಸುಧೀರ್ಘ ರಾತ್ರಿಗಳು ಮೈಲಿಗೆಯ ಘಮವನ್ನು ಅಂಟಿಸುತ್ತಾ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ ನನ್ನನ್ನು ಅಣಕಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದ್ದರೂ ಕಾಡುವ ನೆನಪುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ವಂಚಿತಳಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ! ಅಮ್ಮ ಮದುವೆಯಾಗೆಂದು ಬಲವಂತಪಡಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ನನ್ನದೆನ್ನುವ ಭಾವಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ಖಾಲಿಯಾದ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಬೀಗ ಜಡಿದಿದ್ದೇನೆಯೇ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಕಠಿಣ ನಿಲುವುಗಳಿದ್ದರೂ ಭಾವವಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಕೂರಿಸುವ ಸಾಹಸಕ್ಕಂತೂ ಅಪ್ಪಿತಪ್ಪಿಯೂ ಇಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ.
****
ಹೀಗೆ ನೆನಪುಗಳ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವಾಗಲೇ ಕೆಳಗಡೆ ಅವ ಬಂದ ಸದ್ದಾಗಿತ್ತು! ಇಲ್ಲಿ ಹೃದಯವೊಮ್ಮೆ ಜೋರಾಗಿ ಬಡಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು! ಅತ್ತಿಗೆಯ ಅಂತಃಕರಣದಲ್ಲಿ, ಮೌನಿಯ ಮುಗ್ಧನಗುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಿಹಿಕಹಿ ನೆನಪಾಗಿ ಕಾಡುವವ ಹತ್ತುವರ್ಷದ ಕಠಿಣಸಜೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡು ಇಂದು ತನ್ನವರನ್ನು ನೋಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದ.(!?) ಅತ್ತಿಗೆಯ ಸಡಗರವನ್ನಂತೂ ಹೇಳತೀರದು. ಅವನಿಗಿಷ್ಟವಾದ ಖಾದ್ಯಗಳ ಪರಿಮಳ ಮನೆಯ ತುಂಬೆಲ್ಲಾ ಹರಡಿ ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕ್ಷೋಭೆಗೆ ದೂಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಕೆಳಗೆ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದೌತಣ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಹೂವಿನ ಮಕರಂದದಂತೆ ಮಧುರವಾಗಿದ್ದ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಬಂಧ ಬೇವಿನ ಕಹಿಯಂತೆ ಬದಲಾಗಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆಕ್ಷೇಪವಿದ್ದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ಅದೇ ಪ್ರೀತಿ ತೋರುವ ಅತ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನನಗೆ ವಿಚಿತ್ರವೆನ್ನಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ಲು! ಅಣ್ಣನ ಸಾವು ನನ್ನನ್ನೇ ಇಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಡ್ತಿದ್ರೆ ಪ್ರೀತಿಸಿ ಮದುವೆಯಾದ ಅವಳನ್ನ ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಕಾಡ್ಬೇಕು!? ಆದ್ರೆ ಏನೂ ನಡೆದೇ ಇಲ್ಲವೆನ್ನುವಂತೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಜಯಂತ್ ಗೆ ಕೆಳಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸದ್ದು ನನ್ನೆದೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಹನೆಯ ಹೊಗೆಯಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು.
ಆಗಲೇ ನನ್ನನ್ನರಸಿ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿ ಬಂದ ಅತ್ತಿಗೆ, “ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಿನಗಾಗಿಯೇ ಹುಡುಕುತ್ತಿವೆ. ತುಂಬಾ ಬಳಲಿದ್ದಾನೆ! ನೋಯಿಸಬೇಡ. ಎಲ್ಲವನ್ನು ಮರೆತು ಅವನಿಗೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಿಸು..” ನನ್ನೆದೆಯ ಬಿರುಕನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು ನನ್ನೆದುರು ನಿಂತು ಅವಳಾಡಿದ ನುಡಿಗಳು. ಸರ್ರನೆ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನೋಡಿದ್ದೆ. ಒಳಗೆ ಲಾವಾರಸ ಕುದಿಯುತ್ತಿತ್ತು.
“ಸತ್ತಿದ್ದು ನನ್ನಣ್ಣ ಅಲ್ವಾ…ನಿನ್ನಣ್ಣ ಆಗಿದ್ರೆ ನನ್ನೆದೆಯ ನೋವು ನಿನಗೂ ಅರ್ಥವಾಗ್ತಿತ್ತು..!” ಸಿಟ್ಟಿನ ಭರದಲ್ಲಿ ಮಾತು ಜಾರಿತ್ತು.
ಅಷ್ಟೇ, ಯಾವ ಆವೇಶದಲ್ಲಿದ್ದಳೋ ಕೆನ್ನೆಗೊಂದು ಬಿಗಿದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಳು! ”ನೀನು ಪ್ರೀತಿಸಿ ಮದುವೆಯಾದವನೇ ನಿನ್ನ
ಕರುಳಕುಡಿಯ ಮೇಲೆ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವೆಸೆಗಿದ್ರೆ ಆಗ ಗೊತ್ತಾಗಿರೋದು ನಿನಗೂ ಈ ತಾಯಿಯೊಡಲ ದಳ್ಳುರಿ! ಆ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನ ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಸಹಿಸಲಾರದ ಆವೇಶದಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಮಪಿಶಾಚಿಯನ್ನ ಕೊಂದರೆ, ತಂಗಿಯನ್ನ ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಯಾವ ತಪ್ಪೂ ಮಾಡದ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವನು ಹರಕೆಯ ಕುರಿಯಂತೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಠಿಣಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರೆ ಆಗ ಅರ್ಥವಾಗಿರೋದು ನಿನಗೂ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗಾದ ಆಘಾತ, ಸಂಕಟ ಎಂತಹದೆಂದು…””ಪುಟ್ಟಾ.!” ಆಗಲೇ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿ ಬಂದ ಜಯಂತ್ ಆತಂಕದಿಂದ ಅವಳ ಮಾತನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದ.”ಇನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಆಗ್ಲಿಲ್ಲಣ್ಣಾ..!” ಕಂಬನಿಗೆರೆಯುತ್ತಾ ಜಯಂತನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಬಿಟ್ಟಳು.
ಅಷ್ಟೇ… ಭೂಕಂಪವಾದಂತೆ ತಲ್ಲಣಗೊಂಡಿತ್ತು ನನ್ನೆದೆ! ಕುಸಿದು ಕುಳಿತುಬಿಟ್ಟೆ. ಅವರು ನನಗೆ ಮತ್ತೇನೂ ಹೇಳುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದಾಗಲೇ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಗ್ರಹಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು! ಅಮ್ಮ ಯಾಕೆ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಅಣ್ಣನ ಬಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಗಲು ಬಿಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ನಾನ್ಯಾಕೆ ಅವನಿಂದ ದೂರವೇ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡದ್ದನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸದೆ ಅದೇ ಸತ್ಯವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದಕ್ಕೆ ನನ್ನನ್ನು ನಾನೇ ಹಳಿದುಕೊಂಡೆ. ಉನ್ನತ ಹೃದಯಿಗಳಿಗೆ ಅರಿಯದೆ ನೋವು ಕೊಟ್ಟ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಕೈಮುಗಿದು ಕಂಬನಿ ಮಿಡಿಯುತ್ತಾ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳಿದೆ. ನಮಗದರ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲಾ ಎಂಬಂತೆ
ಅವರ ತೋಳತೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂತೈಸಿದ್ದರು. ಆ ಅಪ್ಪುಗೆಯಲ್ಲಿ ಭರವಸೆಯ ಹಿತವಿತ್ತು. ಪ್ರೀತಿಗೆದ್ದ ಸಂತಸವಿತ್ತು. ಪ್ರಖರವಾಗಿ ಬೆಳಗುವ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಮುಂಜಾನೆಯ ಇಬ್ಬನಿ ಹೇಗೆ ಕರಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಜೀವಚೈತನ್ಯ ತುಂಬುವುದೋ ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ಯದರ್ಶನದಿಂದ ನನ್ನನ್ನಾವರಿಸಿದ್ದ ದ್ವೇಷವೆಂಬ ಮಾಯರೆಡ್ಡಿ , ಮನವು ತಿಳಿಯಾಗಿ ಬದುಕು ಹಸನಾಗಿತ್ತು.
*****
ಕತೆಗಾರ್ತಿ ಪರಿಚಯ
ಸುಜಾತ ಎಸ್.ಎನ್ ರೆಡ್ಡಿ, ಬೆಂಗಳೂರು
ಸುಜಾತ ಎಸ್.ಎನ್ ರೆಡ್ಡಿ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದಿರುವ ಇವರು, ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮೈಸೂರಿನ ವಿದ್ಯಾ ಫ್ಯಾಶನ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಶನ್ ಡಿಸೈನಿಂಗ್ ಕೋರ್ಸ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಶನ್ ಡಿಸೈನರ್ ಆಗಿ ವೃತ್ತಿ ಬದುಕನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪಿಡಬ್ಲ್ಯೂಡಿ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಎ. ನಾಗ ಸುಬ್ಬಾರೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾಗಿರುವ ಇವರು, ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆಸಕ್ತಿಯ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ಬೃಹತ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ವೇದಿಕೆಯಾದ ‘ಕಥಾಗುಚ್ಚ’ದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಾಹಕಿಯಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಒಲವಿನ ಫಲವಾಗಿ ‘ಪ್ರೇಮ ಕಾವ್ಯ’ ಹಾಗೂ ‘ಅನುರಾಗದ ಈ ಬಂಧನ’ ಎಂಬ ಎರಡು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಬಿ ಟ್ರೆಂಡ್ಸ್’ ಪತ್ರಿಕೆಯ ‘ಸುವಿಚಾರ’ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಥೆ, ಕವನ ಹಾಗೂ ವೈಚಾರಿಕ ಲೇಖನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ಅಧ್ಯಯನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರದು ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ.
~ಕವಿತ ಎ. ವಿ. ಶ್ಯಾಗಲೆ, ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ದಾವಣಗೆರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ದಾವಣಗೆರೆ
ಈಗೀಗ
ಮೆದುಳು – ಕಿಡ್ನಿಗಳ
ಜಾಗ ಬದಲಾಗಿರಬೇಕು.
ಸರ್ಜರಿಗೆಂದು ಕೆಲವರನ್ನು
ವೈದ್ಯರ ಬಳಿ
ಕೂರಿಸಿದೆ…
ಔಷಧಿಯೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ
ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೂ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ.
ಹಳೆ ಗುಜುರಿ ಸಾಮಾನುಗಳ
ರಿಪೇರಿ ಮಾಡುವವರು
ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಮುರಿದ ಮನಸ್ಸುಗಳ ತಂದಿಟ್ಟೆ
ಯಾಕೋ ಅಂಗಡಿಯಣ್ಣ ಆಗಲ್ಲವೆಂದ.
ಸೋಪು ಮಾರುವವರು
ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ!
ಅವರಂಗಡಿಯಲ್ಲೂ ಕೇಳಿದೆ.
ಮನಸ್ಸು-ಮೆದುಳು
ತೊಳೆಯುವ ನೊರೆಯೂ
ಸಿಗಲಿಲ್ಲ.
ಹಾವು ಹಿಡಿಯುವವರು
ಬೆಕ್ಕು ಹಿಡಿಯುವವರು
ಬಲೆ ಹಿಡಿದು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಒAದು ತಲೆಯ,
ಎರಡು ಕಾಲಿನ
ಪ್ರಾಣಿ ಸಿಕ್ಕಿರಬಹುದೇ?
ಇಣುಕಿ ನೋಡಿದೆ.
ಅನಿಸಿದ್ದು:
ಕಬ್ಬಿಣದ ಬೆಸುಗೆ ಹಾಕುವ
ಕಮ್ಮಾರ ಸಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಕೇಳಿನೋಡೋಣವೆ?
ಒಡೆದ ಮನಸುಗಳ ಬೆಸುಗೆಗೆ ಹಣವೆಷ್ಟು ತಗಲುವುದೆಂದು?
ಬೀಗ ಹಾಕುವವರೂ
ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಮನೆಗೆ ಹಾಕುವ ಬದಲು
ಮಂದಿಗೆ ಹಾಕಿದ್ದರೆ
ಮನಗಳಾದರೂ ಉಳಿಯುತ್ತಿತ್ತೇನೋ!
ಜಿಪ್ಪು ಹಾಕುವವರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಬ್ಯಾಗಿಗೆ ಹಾಕುವ ಬದಲು
ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕಿದ್ದರೇ
ಒಲ್ಲದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾದರೂ
ಅಲ್ಲೇ ಮುಗಿಸಬಹುದಿತ್ತು!
ಈಗೀಗಂತೂ
ಕೊಳೆತ ಮನಸ್ಸುಗಳು ನಾರುತಿಹುದು ಜಗದ ತುಂಬಾ!
ಸುಗAಧ ದ್ರವ್ಯವನ್ನಾದರೂ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು.
ಅವರ ದಾರಿಯನ್ನೇ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಯಾಕೋ ಇನ್ನೂ ಬಂದಿಲ್ಲ!
ಕವಯಿತ್ರಿ ಕವಿತ ಎ. ವಿ. ಶ್ಯಾಗಲೆ
ಕುಮಾರಿ. ಕವಿತ ಎ. ವಿ. ಅವರು ಶ್ರೀ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಪ್ಪ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಮಹಾದೇವಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗಳಾಗಿ ದಿನಾಂಕ: 26.05.2001ರಲ್ಲಿ ದಾವಣಗೆರೆ(ತಾ/ಜಿ)ಯ ಶ್ಯಾಗಲೆ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಅವರ ಹುಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದರು. ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ತಾಲೂಕಿನ ಮುತ್ತುಗದೂರು ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಪದವಿ ಹಾಗೂ ಬಿ.ಇಡಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ದಾವಣಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದಾವಣಗೆರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಇವರು ಹಲವಾರು ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಕವಿತೆ ವಾಚನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕ್ರೆಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ ಸ್ಮೃತಿ ಕಾವ್ಯ ಬಹುಮಾನ (2025) ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟç ಮಟ್ಟದ ಕ್ಲಾರೆಟ್ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2025)ಗಳು ಇವರಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದೆಸೆಯಲ್ಲಿಯೇ ದೊರೆತಿವೆ.
ಚಂದ್ರಿಕಾ ನಾಗರಾಜ್ ಹಿರಿಯಡಕ
~ ಚಂದ್ರಿಕಾ ನಾಗರಾಜ್ ಹಿರಿಯಡಕ
ತಟ್ಟೆಗೆ ಹಾಕಿದ್ದ 4 ಇಡ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನು ಪೇಪರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಟ್ಟು, ಉಳಿದೆರಡು ಇಡ್ಲಿಯನ್ನು ಹಿಚಿಕಿ ಸಾಂಬಾರಿಗಾಗಿ ಕಾದು ಕುಳಿತ್ತಿದ್ದ ವೆಂಕಟ. ಅನ್ನಪೂರ್ಣಮ್ಮ ಸಾಂಬಾರು ಬಡಿಸಿ ಒಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸಾಂಬಾರಿನೊಂದಿಗೆ ಇಡ್ಲಿಯನ್ನು ಹಿಚಿಕಿ ಮೆಲ್ಲಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದ. ಅವನು ಇಡ್ಲಿ ಹಿಚುಕುವಾಗ ಕೈ ಬೆರಳ ಸಂದಿಯಿಂದ ಇಡ್ಲಿಯ ಚೂರುಗಳು ಪಚಕ್ಕನೆ ಇಣುಕುವುದು ನೋಡುವವರಿಗೆ ವಾಕರಿಕೆ ತರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಆತನೊಂದಿಗೆ ಇತರರು ತಿಂಡಿಗಾಗಲಿ, ಊಟಕ್ಕಾಗಲಿ ಜೊತೆಯಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಗಬಗಬನೆ ತಿಂದು ಮುಗಿಸುವ ವೆಂಕಟ ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ ತಿನ್ನುವವನಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
‘ಇನ್ನೊಂದು ಇಡ್ಲಿ ತರ್ಲೇನೋ ವೆಂಕಟು’ ಅನ್ನಪೂರ್ಣಮ್ಮ ಕೇಳಿದಾಗ ಬೇಡ ಎಂಬಂತೆ ತಲೆ ಆಡಿಸಿದ. ತಣ್ಣಗಾಗಿದ್ದ ಚಹಾವನ್ನು ಒಂದೇ ಗುಟುಕಿಗೆ ಕುಡಿದು ಮುಗಿಸಿದ್ದ.
ಕಟ್ಟಿಟ್ಟಿದ್ದ ಇಡ್ಲಿಯ ಪೊಟ್ಟಣವನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವೆಟ್ಟರಿನ ಜೇಬಿಗಿಳಿಸಿ, ಕೈ ತೊಳೆದ. ತಟ್ಟೆ, ಲೋಟವನ್ನು ತನಗೆ ತಿಳಿದಷ್ಟು ನೀಟಾಗಿ ತೊಳೆದು ಅನ್ನಪೂರ್ಣಮ್ಮನ ಕೈಗಿಟ್ಟವನೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಚ್ಚಿದ.
ವೆಂಕಟ ಹಾಗೆನೇ ಮಾತು ಕಮ್ಮಿ ಅನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮಾತೇ ಆಡಲ್ಲ ಅನ್ನೋದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ. ಹು, ಹಾ ಅಷ್ಟೆ. ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಯಾರೂ ಬಯಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಅನ್ನೋದು ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ.
ತೆಂಗಿನ ಸಿಪ್ಪೆಯಂತಾಗಿರುವ ಬಿಳಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದು ತಲೆಗೂದಲು, ಅಷ್ಟೇ ಒರಟುತನದ ಮೀಸೆ, ಬಿಳಿ ಗಡ್ಡ, ಕಳಾಹೀನ ಕೆಂಬಣ್ಣದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಉದ್ದ ಮೂಗು, ಬಣ್ಣ ಮಾಸಿದ ಶರ್ಟ್, ಪಂಚೆ…ಶರ್ಟ್ ಮೇಲೆ ನಿತ್ಯ ಧರಿಸುವ ಸ್ವೆಟ್ಟರ್.
ಆ ಸ್ವೆಟ್ಟರ್ ನಿಂದಾಗಿಯೇ ವೆಂಕಟ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ. ‘ವೆಂಕಟ ಇದ್ದಾನಲಾ’ ಎಂದು ಯಾರಾದರೂ ಅವನ ವಿಚಾರ ಎತ್ತಿದರೆ, ‘ಯಾರು ಸ್ವೆಟ್ಟರ್ ವೆಂಕಟನೇ…?’ ಎನ್ನುವುದಿದೆ. ದಿನ ಅದೊಂದೇ ಸ್ವೆಟ್ಟರ್ ಧರಿಸುವ ವೆಂಕಟ, ಯಾರು ಏನೇ ಕೊಟ್ಟರು ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ಅದರೊಳಗೆ ಇಡುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇದನ್ನೇ ಲೇವಡಿಯಾಗಿ ‘ಸ್ವೆಟ್ಟರ್ ವೆಂಕಟ’ ಎಂದು ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
ವೆಂಕಟನಿಗೆ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಗೌಡ್ರು ಒಂದು ಮನೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಗಾರೆ ಕಾಣದ ಹಂಚಿನ ಮನೆ ಅದು. ಅಡುಗೆ ಕೋಣೆ, ಬಚ್ಚಲು ಕೋಣೆ, ಚಾವಡಿ ಇಷ್ಟೆ…ಚಿಕ್ಕ ಟಾಯ್ಲೆಟ್ ಹೊರಗೆ ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ವೆಂಕಟ 7 ಗಂಟೆಗೆ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಹೊಕ್ಕರೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 5 ಗಂಟೆಗೆ ಹೊರಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಹಾಗಂತ ಅವನು ಕುಡಿದು ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾಕಂದ್ರೆ, ಅವರು ಬಾರಿನ ಬಳಿ ಯಾರಿಗೂ ಇದುವರೆಗೂ ಕಾಣ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ.
‘ವೆಂಕಟ, ಇನ್ನು ಆಗಿಲ್ವೇನೋ…ಮಳೆ ಶುರು ಆಗೋ ಮುಂಚೆ ಸೌದೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿರ್ಬೇಕು ನೋಡು’ ಎಂದು ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಗೌಡ್ರು ವೀಳ್ಯದೆಲೆ ತಿಂದು ಕೆಂಪಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಬಾಯನ್ನು ಆಕಳಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು. ವೆಂಕಟ ಅವರತ್ತ ನೋಡದೆ, ಗೋಣೂ ಅಲ್ಲಾಡಿಸದೆ ಸೌದೆ ಒಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ.
‘ಯಾಕಿಷ್ಟು ಬಾಯಾಕಳಿಸ್ತಿದ್ಯೋ ಮಾರಾಯಾ’ ಎಂದು ಗೌಡ್ರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಳು ಶಂಕರ ಕಿಸಕ್ಕನೆ ನಕ್ಕು…’ಆಕಿ ನಿಮ್ನೆ ನೆನಪ್ ಮಾಡ್ಕೋತ್ತಿರ್ಬೋದ್’ ಎಂದು ಮೆತ್ತಗೆ. ‘ಏಯ್ …ತೆಗ್ದು ನಾಲ್ಕು ಬಿಟ್ಟಾ ಅಂದ್ರೆ ಮೂತಿ ಊದ್ಕೊಂಡ್ ಬಿಡ್ಬೇಕ್…’ಎಂದು ಸುತ್ತಲೊಮ್ಮೆ ನೋಡಿದ ಗೌಡ್ರು, ‘ಗೌಡ್ತಿ ಕೇಳಿಸ್ಕೊಂಡ್ರೆ …’ ಎಂದು ಮೆಲ್ಲನುಸಿರಿದರು. ‘ಅವ್ರಿಗೇನ್ ಈ ವಿಚಾರ ಗೊತ್ತಿಲ್ವಾ ಗೌಡ್ರೆ’ ಎಂದ ಶಂಕರ. ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಏನೂ ಅರಿಯದಂತೆ ಸೌದೆ ಒಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವೆಂಕಟ ಕೊಡಲಿ ಕೆಳಗಿಟ್ಟ. ‘ಇವನಿಗೆ ಕೇಳಿಸ್ತೆ’ ಎಂದು ಇಬ್ಬರು ಮುಖ ಮುಖ ನೋಡಿಕೊಂಡರು. ವೆಂಕಟ ಅವರಿಬ್ಬರತ್ತ ನೋಡಿ ಮತ್ತೆ ಕೆಲಸ ಶುರು ಮಾಡಿದ. ಅವನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ನೋಟ ಗೌಡರ ಎದೆಗಿರಿದಂತಾಗಿತ್ತು. ‘ಇವ ಏನ್ ಹೆದರಿಸೋದ್…ಹೆಂಡ್ತಿಯನ್ನ ಕೊಂದವ’ ಎಂದು ಕೆಂಗಣ್ಣು ಬೀರಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ನಡೆದರು. ವೆಂಕಟ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗೆ ಎರಡೇಟು ಜೋರಾಗಿ ಬಡಿದ.
*
ವೆಂಕಟನಿಗೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಚಾ ತಿಂಡಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟ, ಸಂಜೆಯ ಚಾ ಗೌಡರ ಮನೆಯಲ್ಲೆ. ಸಂಜೆ ಮನೆಗೆ ಹೋದವ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಡುಗೆ ಕೋಣೆ ನಾಮಕವಸ್ಥೆ ಅಷ್ಟೆ. ಸ್ಟೆಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ತಂದ ತಿಂಡಿಯೇ ರಾತ್ರಿಯ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ಭೋಜನ ಅವನಿಗೆ.
ಈ ವಿಚಾರ ಗೊತ್ತಿದ್ದ ಅನ್ನಪೂರ್ಣಮ್ಮ ಸಂಜೆ ಆತನಿಗೆ ಚಹಾನೊಂದಿಗೆ ಏನಾದರೂ ತಿನ್ನಲು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದನ್ನು ಆತ ಚೂರು ತಿಂದು ಉಳಿದುದನ್ನು ಸ್ವೆಟ್ಟರ್ ನೊಳಗೆ ತುರುಕುತ್ತಿದ್ದ.
‘ವೆಂಕಟ, ಗೌಡ್ರು ಹೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ಬೇಜಾರ್ ಮಾಡ್ಬೇಡ್ವೋ…’ ಅನ್ನಪೂರ್ಣಮ್ಮ ಹೇಳಿದಾಗ, ವೆಂಕಟ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ನೋಡಿದ.
‘ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಸಂಕಟ ಅವರಿಗಿದೆ ವೆಂಕಟ. ಈ ಆಸ್ತಿಗೆಲ್ಲ ವಾರಸ್ದಾರ ಇಲ್ಲ ನೋಡು…ಅದ್ಕೆ ಹಾಗಾಡ್ತಾರೆ, ಅವ್ರ ಹಾಗೂ ಸೇವಂತಿ ವಿಷ್ಯ ಹೊಸದಲ್ಲ ನಂಗೆ. ಆ ವಿಚಾರ ಊರೆಲ್ಲ ವಾಸನೆ ಹೊಡಿವಾಗ ನನ್ನ ಮೂಗಿಗೆ ಬಡ್ದಿಲ್ವಾ ಹೇಳು? ಆದ್ರೆ, ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನೀ ಹೆಂಡ್ತಿನಾ ಸಾಯ್ಸಿದ್ದೀಯಾ ಅಂದಿದ್ದು ನಂಗೆ ನೋವಾಯ್ತ್ ವೆಂಕಟ…ನಿಂಗು ನೋವಾಗಿರುತ್ತೆಂತ ಗೊತ್ತು…ಕ್ಷಮಿಸಪ್ಪ…’ ಎಂದ ಅನ್ನಪೂರ್ಣಮ್ಮರ ಕಂಡು ವೆಂಕಟ ಕೈ ಮುಗಿದು ಬಿಟ್ಟ. ‘ಅವ್ವ’ ಎಂದವನ ಕಣ್ತುಂಬಿ ಬಂದವು. ಅಷ್ಟೆ ವೆಂಕಟ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತಾಡಲಿಲ್ಲ…ಅಥವಾ ಅವನಿಗೆ ಮಾತಾಡಲು ಬರಲ್ಲವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆ ಭಾರವಾದ ಎರಡು ಹೃದಯಗಳ ಮಾತು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು.
ವೆಂಕಟ ನಿಜವಾಗ್ಲೂ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸಾಯಿಸಿದ್ನಾ? ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡುವವರಿಲ್ಲ ಆ ಊರಲ್ಲಿ. ಪ್ರಪಂಚನೇ ಹಾಗೆ, ಗಾಳಿ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ರೆಕ್ಕೆ ಪುಕ್ಕ ಸಿಕ್ಕಿಸಿ ಹಾರಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಹಿಡಿದು ಬಚ್ಚಿಟ್ಟೋ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸತ್ಯದ ಲೇಪ ಹಾಕಿ ಹಾರಿಸಲ್ಲ.
ಆದರೆ, ವೆಂಕಟನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಆ ಊರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ನೋಡಿಲ್ಲ. ಅದು ಪಕ್ಕದೂರಿನ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಸುದ್ದಿ. ವೆಂಕಟ ಇದ್ದಿದ್ದು ಪಕ್ಕದೂರಿನ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪುಟ್ಟ ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ. ಆಗ ವೆಂಕಟನಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ಅಭ್ಯಾಸವಿತ್ತು, ಚಟವಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ಸಿಕ್ಕರೆ ಬಾಯ್ತುಂಬಾ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಪರಿಚಯಸ್ಥರೇ ಆಗಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಹೊರಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದು ಬಹಳ ಕಮ್ಮಿ. ಅಪರೂಪವೆಂಬಂತೆ ಇಬ್ಬರೂ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರಷ್ಟೆ. ವೆಂಕಟನ ಹೆಂಡತಿ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಬೆರೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಾತು ಕಮ್ಮಿ. ಎದುರು ಸಿಕ್ಕವರು ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕರೆ ತಣ್ಣಗೊಂದು ನಸು ನಗೆ ಬೀರುತ್ತಿದ್ದಳು.
ವೆಂಕಟ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜಗಳವಾಡುವುದನ್ನು ಯಾರೂ ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ. 5 ವರ್ಷದ ಮದುವೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯ ಅದು. ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಕೊರಗು ಅವರಿಗಿತ್ತೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಊರಿನವರಿಗೆ ಆ ಚಿಂತೆ ಇತ್ತು. ಸಿಕ್ಕಾಗೆಲ್ಲ, ಏನ್ ಮಾರಾಯ, ಹೆಂಡ್ತಿ ಬಸುರಿ ಆಗಿಲ್ವೆ…ಟೆಸ್ಟ್ ಮಾಡಿಸ್ಬಾರ್ದೆ? ಏನಮ್ಮ ಏನಾರ ವಿಶೇಷ ಇತ್ತೆ? ಎಂದು ಕೇಳಿ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಕೆದಕುತ್ತಿದ್ದರು. ವೆಂಕಟ ತಲೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ…ಆ ಹೆಣ್ಣು ಜೀವಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ನೋವಾಗುತ್ತಿತ್ತೋ ದೇವರೇ ಬಲ್ಲ.
ಅಂದು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ವೆಂಕಟನ ಹೆಂಡತಿ ಮೃತಪಟ್ಟಳೆಂಬ ಸುದ್ದಿ ಹರಡಿತು. ಅವಳ ಶವದ ಬಳಿ ವಿಷದ ಬಾಟಲಿ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ವೆಂಕಟನೇ ವಿಷ ಕುಡಿಸಿದ ಎಂದರು ಜನ. ಮೌನಿಯಾಗಿ ಹೋದ ವೆಂಕಟ…ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ಚುಚ್ಚಿ ಕೊಂದವರು ಜನರಲ್ಲವೇ…!?
ಆಮೇಲೆ ವೆಂಕಟ ಆ ಊರಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ್ದ. ಆ ಒಂದು ಸ್ಟೆಟ್ಟರ್ …ಕಬ್ಬಿಣದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ. ಈ ಊರಿಗೆ ಬಂದವ ನಿತ್ಯ ಆ ಸ್ಟೆಟ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ವೆಂಕಟ ‘ಸ್ವೆಟ್ಟರ್ ಒಗಿಯಲ್ವೇ’ ಎಂದು ಜನ ಆಡಿಕೊಂಡರೂ ಅವನು ಕಿವಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳದವನಂತಿರುತ್ತಿದ್ದ. ಕುಡಿಯುವ ಹವ್ಯಾಸ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ.
*
ಅಂದು ವೆಂಕಟ ಅನ್ನಪೂರ್ಣಮ್ಮ ಕೊಟ್ಟ ಇಡ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನು ಸ್ವೆಟ್ಟರ್ ನ ಜೇಬಿಗಿಳಿಸಿದ. ಉಳಿದವನ್ನು ಎಂದಿನಂತೆ ಹಿಚುಕಿ ತಿಂದು ಮುಗಿಸಿದ್ದ. ಚಹಾವನ್ನು ಕುಡಿದು. ತಟ್ಟೆ ತೊಳೆದಿಟ್ಟ. ಸೌದೆ ಒಡೆಯುವ ಕೆಲಸ ಅಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ಗೌಡರ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಮಳೆಗಾಲ ಶುರು ಆಗುವ ಮುನ್ನ ವೆಂಕಟ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿದ್ದ. ಸಂಜೆ ಮನೆ ಹೋಕ್ಕಿದ್ದ.
**
‘ಸ್ಟೆಟ್ಟರ್ ವೆಂಕಟ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಂದಿಲ್ಲ’, ‘ಊರು ಬಿಟ್ನಾ ಏನ್ ಕಥೆ’ ಆಳಿನವರ ಮಾತುಗಳು ಕಿವಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಅನ್ನಪೂರ್ಣಮ್ಮ ಗಾಬರಿಗೆ ಬಿದ್ದರು. ‘ನಡಿ, ಅವ್ನ ಮನೆ ಕಡೆ’ ಗೌಡ್ರು ಒಬ್ಬ ಆಳಿನ ಜತೆ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣಮ್ಮ ಹೊರಗೋಡಿ ಬಂದು ಚಪ್ಪಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡರು. ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದ ಗೌಡ್ರು, ಬೇಡ ಎನ್ನಲಿಲ್ಲ.
ಬಣ್ಣ ಮಾಸಿದ ಆ ಸಿಮೆಂಟ್ ಶೀಟಿನ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲು ಸ್ವಲ್ಪ ತೆರೆದಿತ್ತು. ಗೌಡರು ಬಾಯ್ದೆರೆಯುವ ಮುಂಚೆಯೇ ಅನ್ನಪೂರ್ಣಮ್ಮ, ‘ವೆಂಕಟು…ವೆಂಕಟು…’ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಒಳಗಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಚಾಪೆಯ ಮೇಲೆ ವೆಂಕಟ ಮಲಗಿದ್ದ. ಗೌಡ್ರು ಆಳಿಗೆ ಸಂಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು.
‘ವೆಂಕಟ’ ಎಂದು ಆತ ಎಬ್ಬಿಸಿದ. ಆತ ಹೋ ಎಂದು ಉದ್ಗರಿಸಿ…’ಹೋಗ್ಬಿಟ್ಟವ್ನೆ’ ಎಂದ. ಅನ್ನಪೂರ್ಣಮ್ಮ ಗೋಡೆಗೊರಗಿ ಬಿಕ್ಕಳಿಸಿದರು. ಗೌಡ್ರು ಹೊರನಡೆದರು.
ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ…ಅದರೊಳಗಿದ್ದ ಹಸಿರು ಬಳೆ…ಮೂಗುತಿ…ತಾಳಿ ಸರ…ಉಣ್ಣೆಯ ದಾರ, ಹೆಣಿಗೆ ದಾರಗಳು…ಅರ್ಧ ಹೊಲಿದಿದ್ದ ಪುಟ್ಟ ಸ್ವೆಟ್ಟರ್…ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ್ದ ಅನ್ನಪೂರ್ಣಮ್ಮನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಅನುರಾಗದ ಸೊಗಡಾಗಿ ಕಂಡವು. ತಣ್ಣಗೆ ಮಲಗಿದ್ದ ವೆಂಕಟನತ್ತ ಕಣ್ಣು ಹೊರಳಿಸಿದರು. ವೆಂಕಟ ಅದೇ ಹಳೇ ಪಂಚೆ, ಶರ್ಟ್ ತೊಟ್ಟಿದ್ದ….ಅವನ ಸ್ವೆಟ್ಟರ್ ಎಲ್ಲಿ? ಅವರ ಕಣ್ಣು ಹೊರನಡೆದವು. ತಂತಿ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧ ಒಣಗಿತ್ತು…ವೆಂಕಟ ಅಂದು ಸ್ಟೆಟ್ಟರ್ ಒಗೆದಿದ್ದ.
-
ಅಂತರಂಗ5 days agoಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಕವಿತೆ | ಅವ್ವ ತಟ್ಟಿದ ರೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರಳಿನ ಗುರುತು
-
ಅಂತರಂಗ5 days agoದೇವನಗರಿ ಸುದ್ದಿದಿನ ವಿಶೇಷಾಂಕ; ಗೋವರ್ಧನರ ಆಸಕ್ತಿ ಹಾಗು ಅಕ್ಷರ ಪ್ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ
-
ಅಂತರಂಗ4 days agoಮಣ್ಣಿನ ಬದುಕಿನಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಡದವರೆಗೆ: ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿಯವರ ಬದುಕು–ಬರಹ
-
ಅಂತರಂಗ5 days agoಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಕತೆ | ಸಮಾಧಿ
-
ಅಂತರಂಗ3 days agoಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಕತೆ | ವೆಂಕಟನ ಸ್ವೆಟರ್
-
ಅಂತರಂಗ1 day agoಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಕವಿತೆ | ಬಂದಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ
-
ಅಂತರಂಗ1 day agoಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಕತೆ | ಸತ್ಯದರ್ಶನ